Page 196 - Demo

194Pas Luftës së Dytë Botërore çdo sferë e jetës u vu nën ndikimin politik dhe ideologjik të partisë komuniste që doli fituese nga lufta. Arti nuk mund të bënte përjashtim nga kjo. Si rrjedhojë çdo artist u kthye në propagandues të linjës zyrtare të partisë-shtet. Vitet e para të pasluftës dhe ndërtimi i institucioneve të artit, vitet ’50-‘60 Që në vitet e para shteti përcaktoi vijën që duhet të ndiqte arti. Ai duhet të ishte realist dhe në shërbim të ideologjisë shtetërore si mjet i qartë propagandistik dhe si i tillë duhej të ilustronte momente nga ndërtimi i socializmit, imazhe të liderëve komunistë, ato nga lufta nacional-çlirimtare. Fillimisht u ngritën institucionet e para, si Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve, liceu artistik, ndërsa shumë artistë të shkolluar në Perëndim u angazhuan në ilustrimin e një arti politik. Disa prej tyre ishin F. Stamo, S. Kaceli, N. Zajmi, A. Cangonji. Njëkohësisht një pjesë e nxënësve më të dalluar u dërguan të studionin në vendet e ish-bllokut sovjetik. Ishin pikërisht këta studentë që importuan parimet e realizmit socialist në vend, metodë artistike që dominoi sferën kulturore nga fillimi i viteve ’60 deri në rënien e komunizmit. Disa prej tyre si S. Shijaku, G. Madhi, V. Kilica, M. Dhrami, Z. Shoshi, K. Rama. J. Keraj shënuan formën që do të merrte arti figurativ shqiptar. Veprat e tyre dallohen nga kompozime figurative imponuese, muskulatura e theksuar dhe gjeste teatrale. E gjithë kjo do të shoqërohej nga investime masive shtetërore, që do të sillnin zhvillimin e shumë gjinive artistike në vend, një pjesë e madhe e të cilave lëvroheshin për herë të parë.MËSIMI 33ARTI NË SHQIPËRI NËN REGJIMIN KOMUNIST Fig. 1. Sali Shijaku, \1966Fig. 3. Sali Shijaku, \Fig. 2.Nexhmedin Zajmi, \Nacional Çlirimtare\1952