Page 53 - Demo

Në këto tri pjesë fizike të planetit Tokë ndodhen vende ku jetojnë gjallesa si: kërpudha, bimë, kafshë, mikroorganizma.Gjallesat jetojnë jo vetëm në sipërfaqe tokësore dhe ujore, por edhe në thellësi të tyre.Ato mund t’i gjejmë në ujë, në thellësinë deri në 10 km, duke u nisur nga sipërfaqja e ujërave të deteve dhe oqeaneve e deri në 8 km lartësi mbi nivelin e detit. Mjedisi natyror brenda shtresave tokësore ka thellësi të ndryshme.Pjesa e planetit Tokë, e cila përfshin të gjitha gjallesat dhe të gjitha lëndët që mbajnë në jetë gjallesat, quhet biosferë.Biosfera dhe atmosferaAtmosfera është shtresa e gaztë që mbështjell Tokën deri në 80 km lartësi. Atmosfera ndryshon vazhdimisht cilësitë e saj. Një rol të rëndësishëm në këtë ndryshim ka biosfera. Këtë e dëshmon evoluimi i përgjithshëm i planetit tonë. Rreth 1,5 miliardë vjet më parë, Toka popullohej nga organizmat anaerobë, të cilët jetonin në një mjedis pa oksigjen. Më vonë u shfaqën disa lloje organizmash, që e prodhonin oksigjenin nëpërmjet procesit të fotosintezës. Oksigjeni i prodhuar nga këta organizma rrezikonte jetën e organizmave anaerobë, të cilët nuk mund të jetonin në një vend me oksigjen.Kohë pas kohe, Toka ka pësuar ndryshime kimike, të cilat sollën si pasojë ndryshimin e atmosferës. Organizmat anaerobë u përqendruan në thellësi të tokës, detevedhe oqeaneve, aty ku oksigjeni mungonte ose ishte me pakicë, ndërsa në sipërfaqet tokësore dhe ujore u përshtatën gjallesat aerobe. Këto të fundit jetojnë në pranitë oksigjenit të ajrit. Po të krahasojmë cilësitë e atmosferës dhe biosferës së qindra- miliona viteve më parë me ato të sotmet, do të vërejmë ndryshime të mëdha. Një rol të veçantë në këto ndryshime ka luajtur evoluimi i gjallesave dhe zhvillimi i industrisë. Për shkak të nivelit të lartë të ndotjes së atmosferës, një pjesë e gjallesave nuk arrijnë të përshtaten, për pasojë, ato zhduken.PeshqE vërtetë (V) apo e gabuar (G)?• Biosfera përfshin vetëm gjallesat. • Atmosfera ndryshon si rezultat i ndikimit të biosferës.Testo vetenPyetje dhe detyra1. Çfarë kuptoni me fjalën mjedis?2. Ku jetojnë gjallesat?3. Ç’është biosfera?4. Ku shtrihet atmosfera?5. Si ka ndryshuar ajo?51