Page 22 - Demo

20Mbipesha dhe obezitetikalori, veprimtarifizike, ushqyerje,energji, mbipeshë,obez, obezitet. Fjalë kyçe:2.5Shkaqe të mbipeshës dhe të obezitetitGjatë pubertetit trupi pëson ndryshime të mëdha që lidhen me treguesit emasës trupore, të peshës dhe të lartësisë. Deri në moshën 10-vjeçare, të dyjagjinitë barazohen në peshë e lartësi, rreth moshës 12-13 vjeç, vajzat mund tëjenë rreth 10 cm dhe 10 kg më shumë se djemtë. Në moshën 14-15-vjeçare,djemtë ua kalojnë vajzave në lartësi dhe peshë. Gjatësia e secilit varet ngatrashëgimia gjenetike, ushqimi dhe sëmundjet që mund të kalojë.Zhvillimi fizik imenjëhershëmbën që aftësitëmotorike të dukenmë të dobëta,për këtë arsye, ndodh që nxënësit t’i largohen sportit, duke menduar se nukdo t’ia dalin dot. Sigurisht që ndryshimet sjellin ankth dhe tension, por kjoështë e përkohshme. Kalimi në pasivitet, duke shmangur veprimtarinë fizike,përveç izolimit social, sjell edhe mbipeshën. Nëse njeriu merr më shumëkalori sesa shpenzon, energjia që çlirohet prej tyre depozitohet në formëdhjami brenda trupit.Këshillë: Mund të mos jesh, p.sh., shumë i mirë nëbasketboll, por mund të jesh një drejtues skuadre mjaft izoti, një organizator aktivitetesh etj. Sporti duhet të jetëvazhdimisht pjesë e jetës suaj.Mos rrini me orë të tëra para televizorit apo në celular, poraktivizohuni në ushtrime fizike dhe lojëra sa herë që kenikohë të lirë. Largimi nga sporti, pasiviteti sjell mbipeshëdhe obezitet. Jini aktivë edhe në shtëpi, duke ndihmuar përnevoja të ndryshme në familje. Konsumoni ushqim të pasurme vlera ushqyese, frutat, perimet, gatimet e shtëpisë.Rrini sa më larg ushqimeve të shpejta (fastfood-it)! Matja e dhjamosjes bëhet në disa mënyra. Në shkollë, ajomatetnëpërmjetIndeksittëMasës Trupore (IMT).Mësuesi/ja e edukimit fizik mat peshën, lartësinë, perimetrin e barkut dhe të vitheve.Këto matje tregojnë nëse, në bazë të parametrave tuaj truporë, jeni mbi aponën peshë. Një mënyrë matjeje tjetër është edhe metoda plikometrike, e cilamat me kalibër dhjamin në disa zona të trupit.