Basic HTML Version

|  | Table of Contents |  | View Full Version

Page 78 - Demo
P. 78

                                        76MësimiI.1Bazuar në figurën 1, përshkruaj format e luginave që janë formuar në pjesë të ndryshme të lumit. 4rrjedha e sipërme e lumit(erozion-transportim)rrjedha e mesme e lumit(erozion-transportim)rrjedha e poshtme e lumit(transportim-depozitim)prag321CCBBAAlugina në formë V-je ose kanioni (vepron erozioni në thellësi)lugina në formë U-je (vepron erozioni në thellësi dhe ai anësor, lumi transporton)lugina me fund të sheshtë (mbizotëron depozitimi)C’C’B’B’A’A’sedimente tëngurtameandër2.10Fjalë kyçeveprimtari lumoreveprimtaria e akullnajaveVEPRIMTARIA E LUMENJVE. VEPRIMTARIA E AKULLNAJAVE Veprimtaria gërryese e lumenjve Forca gërryese e lumit varet nga shpejtësia me të cilën rrjedh, nga vëllimi i ujit dhe i materialeve të ngurta që merr me vete, si dhe nga fortësia e shkëmbinjve të shtratit të tij. Përgjatë rrugës që përshkon, lumi gërryen në thellësi dhe në pjesën anësore të shtratit të tij. Kur procesi i gërryerjes ndodh më tepër në thellësi, luginat mund të marrin formën e germës V ose të kanioneve, si dhe mund të thellohen vazhdimisht duke formuar disa nivele tarracash lumore (shih figurat 1 dhe 2) dhe pragje.Kur procesi i gërryerjes së lumit ndodh në pjesët anësore të shtratit të tij, duke e zgjeruar atë, quhet erozion anësor. Si rezultat i këtij erozioni, luginat mund të marrin formën e germës U ose mund të jenë me fund të sheshtë.Diskutojmë Përgjatë rrugës që përshkon, lumi apo akullnaja krijon një reliev të caktuar. Le të përshkruajmë së bashku veçoritë e këtij relievi. A e dini se cilat janë format karakteristike të relievit lumor? Po të relievit akullnajor?Ujërat sipërfaqësore që kanë rrjedhje të vazhdueshme nëpër një shtrat të krijuar prej tyre, quhen lumenj. Gjatë rrjedhjes, lumenjtë ushtrojnë veprimtarinë e tyre në reliev, pra modelojnë shtratin nëpër të cilin kalojnë, përmes erozionit(gërryerjes), transportimit dhe depozitimit të materialeve të ngurta (shih figurën 1). 1 Skema tregon shtratin e një lumi dhe format që ai krijon me veprimtarinë e tij përgjatë rrjedhës.Sa më i madh të jetë vëllimi i një lumi, sa më shpejt të rrjedhë ai dhe sa më pak të qëndrueshëm të jenë shkëmbinjtë e shtratit të tij, aq më e madhe është forca gërryese e lumit.

| 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 |