Page 106 - Demo

104MësimiI.1në biosferë(avujt e ujit dhe uji te bota e gjallë)në atmosferë (avujt e ujit dhe kristalet e akullit)në litosferë(ujërat nëntokësore, bora dhe akujt në sipërfaqen e Tokës)në hidrosferë (oqeanet/detet, lumenjtë, liqenet dhe burimet) 2.17 CIKLI I UJIT. VEÇORITË E UJIT TË DETEVE DHE TË OQEANEVEDiskutojmë Dimë që në planetin tonë, uji është i pranishëm në të gjitha format e tij, për shkak të atmosferës dhe të distancës Tokë-Diell. Si mendoni, a mund të shterojë uji ndonjëherë? Jepni disa shembuj. Fjalë kyçe hidrosferë cikli i ujit veçoritë e ujit të oqeaneve dhe të deteveParaqitje skematike e pranisë sëujit në planetin tonë1 Ky qarkullim i vazhdueshëm i ujit njihet si cikli i ujit (shih figurën 2).1. Burimi i energjisë që i duhet ujit të kryejë ciklin e tij është Dielli. Prej rrezatimit diellor, uji i oqeaneve, deteve, liqeneve e lumenjve avullon dhe ngrihet në atmosferë (shigjeta me numër 1 te fig. 2). 2. Më pas, avujt e ujit ftohen dhe kondensohen, duke u kthyer në re (shigjeta me numër 2 te fig. 2). 3. Kur sasia e avujve të kondensuar është e madhe, piklat e ujit bashkohen dhe formojnë pika më të mëdha, të cilat bien si reshje mbi sipërfaqen e Tokës (shigjeta me numër 3 te fig. 2). Nga kjo sasi reshjesh:• një pjesë rrjedh në sipërfaqe (në formën e lumenjve e të përrenjve, pika a te fig. 2); • një pjesë tjetër kthehet në oqeane, dete e liqene (pika b te fig. 2); Përshkruaj shkurtimisht format në të cilat gjendet uji në secilën prej mbështjelljeve gjeografike të planetit.HIDROSFERA Ç’është hidrosfera?Mbështjellja ujore e planetit tonë quhet hidrosferë. 97% e saj është ujë i kripur dhe gjendet në dete e oqeane, ndërsa 3% është ujë i ëmbël dhe gjendet në liqene, lumenj, përrenj, ujëra nëntokësore, burime, si dhe në formën e borës e të akullnajave. Cikli i ujit në TokëNë planetin tonë, uji është gjithmonë në lëvizje, duke ndryshuar si rrjedhojë edhe gjendjet e tij (të lëngët, të gaztë dhe të ngurtë). Ai lëviz nga hidrosfera në atmosferë, litosferë dhe në biosferë, duke krijuar edhe lidhje midis këtyre mbështjelljeve (shih figurën 1).