Page 39 - Demo
P. 39
37MësimiI.1ESTONILETONIPOLONIVarshavëMoskëSLLOVAKIGJERMANIAUSTRIREPUBLIKA ÇEKEHOLANDËBerlinParisFRANCËMalet PirenejGadishulli IberikISHUJT BALNEAREZVICËRLIHTENSHTAJNMali i BardhëA p e n i n e tLondërLITUANI RUSIBJELLORUSIA Z IUKRAINËMOLDAVIRUMANIHUNGARIKROACISLLOVENISAN MARINO MONAKOKorsikëSardenjëGJIBRALTARA F R I K ËSPANJËNgushtica e GjibraltaritPORTUGALISHQIPËRIMALI I ZIKOSOVËSERBIM a l e t e B a l l ka n i tBOSNJË DHEHERCEGOVINË MAQEDONIGREQIMALTËKretëTURQIBULLGARID E T I A D R I AITALI T I KRomëKievGadishulli i KrimesëDETI JOND E T I A ZO VD E T I I Z ID E T I B A L T I KD E T I I V E R I U TO Q E A N I A T L A N T I KDETI D E T I E G J ED E T I MTIRRENE S D H ER r e t h i A r k t i k D E T I N O R V E G J E ZD E T I K A S P I KM a l e t K a u k a z eD E T I I B A R D H ËM a l e t K a r p a t eBRITDANIMARKËANIA E MADHEIRLANDËSUEDINORVEGJIISLANDËVPLFINLANDËR U S IMA L E T U R A L E300 100 100 200 300700400 500 600 700 800500400600700800200600300600300500 400 300 200 100 00 10030040000 2 3 4 5 7 8 9 10A11BCD3 4 5 6 7 8 9D1BHar Jta fiziko-gjeografike e Evropës Kryeqytete Popullsimbi 1 000 000250 000-1 000 000nën 250 000KufijtëLartësia mbi nivelin e detit3000 metra2000 metra1000 metra500 metra200 metra0 niveli i detit00 200 400 600 kilometra100 200 300 400 miljeVendndodhja absolute e vendeve të kontinentit evropianKOHA LOKALE DHE KOHA ZONALE.ORIENTIMI NË TERREN Koha lokaleGjatësia gjeografike shërben për të përcaktuar jo vetëm vendndodhjen absolute të vendeve në Tokë, por edhe kohën zonale të tyre. Vendet me gjatësi të ndryshme gjeografike kanë edhe kohë lokale të ndryshme. Kjo lidhet me ndryshimin e pozicionit të Tokës kundrejt Diellit gjatë rrotullimit të saj të plotë (24-orësh) rreth vetes (nga perëndimi në lindje). Vendet që ndodhen në të njëjtin meridian kanë kohë lokale të njëjtë, ndërsa në raport me vendet që gjenden në meridiane të tjera, koha lokale është e ndryshme. Koha zonale Nëse do t’i referoheshim pozicionit të çdo meridiani kundrejt Diellit, shumë qytete apo fshatra të një shteti do të kishin kohën e vet lokale. Madje, vende me sipërfaqe shumë të mëdha do të kishin kohë lokale të ndryshme brenda territorit të tyre, çka do ta bënte të vështirë lidhjen dhe komunikimin midis tyre. Për këtë arsye, hartografët kanë ndërtuar kohën zonale ose kohën e brezit prej 15°. Toka, në mënyrë imagjinare, është ndarë në 24 breza. Secili brez ka si kohë zonale kohën lokale të meridianit që kalon në mesin e tij (shih figurën 1). 1.10Risill në vëmendjeNë vendet që ndodhen përgjatë një meridiani, ku rrezatimi diellor bie në mënyrë të drejtpërdrejtë, është mesditë (ora 12:00), ndërsa në ato që ndodhen 180 gradë larg tij është mesnatë (ora 24:00) Ndërkohë, në vendet që ndodhen në perëndim të këtij meridiani është paradite, ndërsa në ato që gjenden në lindje të tij është pasdite.Amerikae VeriutAmerikae JugutEvropëAfrikëNuk e ndjekin rregullin (për shfrytëzimin e ditës).Vende me ndryshime pjesore.AziAustralia dhe OqeaniaNë mënyrë imagjinare, Toka ndahet në 24 breza, sepse asaj i duhen rreth 24 orë që të bëjë një rrotullim të plotë (3600) rreth boshtit të vet. Pra, 360o24 orë = 150, d.m.th., çdo 1 orë (ose 60’) Toka përshkon 150 ose çdo 4 minuta përshkon 10. Bazuar në hartën që paraqet kohën zonale të vendeve në botë, evidento si ndryshon ora në Kosovë në raport me: Greqinë, Danimarkën, Arabinë Saudite, Indinë, Japoninë, Meksikën dhe Argjentinën.Harta paraqet kohën zonale të Tokës. 1Në shumë raste, kufijtë e një brezi ndjekin edhe kufijtë politikë të shteteve të ndryshme, kjo për të pasur të njëjtën kohë zonale brenda territorit të secilit prej tyre. Vendet me sipërfaqe të madhe kanë disa breza kohorë, p.sh., në ShBA ka 6 të tillë. Brezi ku kalon Meridiani i Grinuiçit është brezi zero (0) dhe të gjitha vendet në lindje të këtij brezi janë me nga 1 orë para, ndërsa vendet më në perëndim të tij, me nga 1 orë prapa (fig. 3). Nga Meridiani i Grinuiçit drejt Meridianit 180o, largesa në kohë në lindje është +12 orë, ndërsa në perëndim -12 orë, koha lokalekoha zonalemetodat e orientimit në natyrëFjalë kyçeDiskutojmë Nëse do t’i telefonojmë një të afërmi që ndodhet në një shtet tjetër, apo nëse duam të udhëtojmë jashtë vendit, një nga gjërat që duhet të dimë është edhe ndryshimi i orës midis dy vendeve. Si mund ta llogaritim atë?
