Page 87 - Demo

85MësimiI.1 2.13 RREZATIMI DIELLOR DHE SHPËRNDARJA E NXEHTËSISË NË TOKËDiskutojmë Ashtu si të gjithë planetët e sistemit diellor, Toka është një trup i errët, që e merr energjinë prej Diellit. Çfarë roli luan energjia diellore për jetën në planetin tonë? A mbërrin ajo e gjitha në Tokë?Fjalë kyçe rrezatimi diellor rrezatimi tokësor zonat e nxehtësisë faktorët që ndikojnë në shpërndarjen e nxehtësisë në planet pasojat e shpërndarjes së pabarabartë të nxehtësisë Rrezatimi diellor Dielli i dërgon Tokës në mënyrë të vazhdueshme sasi të mëdha energjie dhe drite, të cilat përbëjnë rrezatimin diellor (shih figurën 1). Ky rrezatim nuk mbërrin i gjithi në sipërfaqen e planetit tonë, sepse një pjesë e tij përthithet nga gazet e shtresave të atmosferës. Në sipërfaqen e tij mbërrin rreth gjysma e këtij rrezatimi. Sasia e rrezatimit diellor që arrin deri te ne, lidhet ngushtë edhe me gjendjen e motit dhe me praninë e pluhurave në atmosferë. Në ditët e kthjellëta dhe pa re, në Tokë vjen më tepër ngrohtësi dhe dritë, sesa në ditët me mot të vranët e me reshje. Rrezatimi diellor që mbërrin, thithet nga sipërfaqja e Tokës dhe më pas çlirohet prej saj në formë rrezatimi tokësor (shih figurën 1), duke ngrohur kështu shtresën e poshtme të atmosferës në kontakt me sipërfaqen. Është kjo arsyeja që sa më lart të ngjitemi (në kodër, në mal), aq më ftohtë bën. Zonat e nxehtësisë Siç e dimë, për shkak të formës sferike të Tokës, pjesë të ndryshme të sipërfaqes së saj marrin sasi jo të njëjta rrezatimi diellor, çka do të thotë që vende të ndryshme në planetin tonë ngrohen në mënyrë të pabarabartë (shih figurën 2). Për rrjedhojë, në Tokë formohen këto zona (ose breza) nxehtësie: • zona e nxehtë, e cila shtrihet në të dyja anët e Ekuatorit, midis dy tropikëve;• zonat mesatare (veriore dhe jugore), të cilat shtrihen midis tropikëve dhe rrathëve polarë në të dyja hemisferat;Bazuar në figurën 1, përshkruaj se çfarë ndodh me rrezatimin diellor që mbërrin në sipërfaqen e Tokës.Skema paraqet rrezatimin diellor dhe rrezatimin tokësor.DielliTokaRrezatimi diellorRrezatimi tokësorA t m o s f e r a1Kujto:Dielli është burimi kryesor i jetës në planetin tonë (për bimët, kafshët, njerëzit). Rrezatimi që vjen prej tij, ngroh ajrin, ujin dhe shkakton qarkullimin e tyre, i cili sjell më pas shumë dukuri e procese fizike në planet (qarkullimi i ujit në natyrë, lëvizja e masave ajrore, rrymat oqeanike, valët). FjalorRrymë oqeanike - masa të mëdha ujore, që lëvizin në oqeane dhe dete për mijëra kilometra, nga një gjerësi gjeografike në tjetrën.Masë ajrore - grumbullime të mëdha të ajrit të një territori të caktuar që karakterizohet nga veçori të njëjta. Veçoritë e masave ajrore varen nga vendi ku formohen (si p.sh.: deti, kontinenti, gjerësia gjeografike) si dhe nga elementet klimatike si temperatura, lagështia, trysnia atmosferike etj.