Page 34 - Demo

MATEMATIKA 6302.1 Shumëzimi i numrave natyrorë. Vetitë e shumëzimitA Kërkoni dhe zbuloniJeta ka 12 kuti. Në secilën kuti ka 10 lapsa. Ajo do të dijë sa lapsa ka gjithsej. Motra e saj e vogël i thotë: “Kjo është e thjeshtë! Mbledh 10 + 10 + 10 +...”. Jeta i përgjigjet: “Unë e gjej numrin e lapsave më lehtë, me një veprim të vetëm”. Si do të veprojë Jeta? B Vrojtoni dhe mësoniI. Prodhimi i dy numraveShumën 25 + 25 + 25, tek e cila të gjithë mbledhorët janë të barabartë, ne e shënojmë ndryshe: 25 + 25 + 25 = 25 · 3.Pra, shumën e disa mbledhorëve të barabartë e marrim si prodhim të njërit mbledhor me numrin e mbledhorëve. Në shënimin 25 · 3 = 75, numri 75 quhet prodhim i numrave 25 dhe 3, kurse vetë numrat 25 dhe 3 quhen faktorë. Mbani mend:Shumëzimi është veprim. Prodhimi është numri që del nga ky veprim. II. Vetitë e shumëzimita. Vëreni figurën 2.1. Ajo tregon qartë që prodhimi5 · 3 është i barabartë me prodhimin 3 · 5, të dy japin 15. Prodhimi i dy numrave nuk ndryshon, kur ndërrojmë vendet e faktorëve. Kjo quhet vetia e ndërrimit të vendeve te shumëzimi. Me anë të shkronjave atë e shkruajmë kështu: a · b = b · a. b. Le të krahasojmë prodhimet (5 · 3) · 2 dhe 5 · (3 · 2). Kemi (5 · 3) · 2 = 15 · 2 = 30 dhe 5 · (3 · 2) = 5 · 6 = 30.Pra, (5 · 3) · 2 = 5 · (3 · 2).Për të shumëzuar një numër me prodhimin e dy numrave, së pari, shumëzojmë këtë numër me faktorin e parë dhe pastaj prodhimin e marrë e shumëzojmë me faktorin e dytë. Kjo quhet vetia e shoqërimit e shumëzimit. Me anë të shkronjave atë e shkruajmë kështu: a · (b · c) = (a · b) · c, ose shkruajmë a(bc) = (ab)c. c. Shumëzimi gëzon vetinë e shpërndarjes në lidhje me mbledhjen. Për të shumëzuar një numër me një shumë, shumëzojmë këtë numër me secilin mbledhor dhe prodhimet e gjetura i mbledhim. P.sh. 3 · (4 + 2) = 3 · 4 + 3 · 2; (20 + 8) · 5 = 20 · 5 + 8 · 5; Fig. 2.1