Page 88 - Demo

MATEMATIKA 6844.3 Thjeshtimi i thyesave. Thyesat dhe numrat natyrorë Thjeshtimi më i mirë bëhet kur numëruesi dhe emëruesi i saj pjesëtohen me pjesëtuesin më të madh të përbashkët (PMP) të tyre. Shembull Thjeshtoni thyesën . PMP i numrave 42 dhe 60 është 6. (kontrolloni) ZgjidhjeMund të shkruani: = d.m.th. = . Mbani mend:Nëse numëruesi dhe emëruesi nuk kanë pjesëtues të përbashkët, thyesa nuk mund të thjeshtohet. Në këtë rast, quhet thyesë e pathjeshtueshme. II. Me ndihmën e thyesave mund të shkruajmë rezultatin e pjesëtimit të dy numrave natyrorë çfarëdo. Në pyetjen e paraqitur në fillim të mësimit, vumë re se 3 pica mund të ndahen në 4 pjesë të barabarta, duke ndarë secilën në katër pjesë të barabarta. Secili nga fëmijët merr tri pjesë prej tyre. Kështu, vijën e thyesës 43 mund ta kuptojmë si shenjë pjesëtimi të 3 me 4. 43 = 3 : 4 Nëse a dhe b janë numra natyrorë çfarëdo, thyesa ba jep rezultatin e pjesëtimit të a me b: ba= a : b. Për çdo numër natyror m, kemi m : 1 = m, pra mm = 1 si edhe m : m = 1, d.m.th. = 1mm (m ≠ 0). A Kërkoni dhe zbuloni 1. Viti shkollor zgjat 9 muaj. Beni thotë që ai zgjat sa 43 e vitit kalendarik. “Jo, ai zgjat e vitit” – thotë Era.Cili prej tyre ka të drejtë? Diskutoni, duke argumentuar. 2. Vrojtoni figurën 4.10. Tri picat duhen ndarë në 4 pjesë të barabarta.Mira thotë: “Nuk e bëj dot, sepse 3 nuk pjesëtohet me 4”. Po ju, a mund t’i ndani picat në 4 pjesë të barabarta? B Vrojtoni dhe mësoniI. Vetia themelore e thyesave mund të shkruhet edhe kështu: ab = a : cb : c ( c ≠ 0 ) Mbani mend:Nëse pjesëtohet numëruesi dhe emëruesi i një thyese me të njëjtin numër natyror, merret një thyesë e barabartë me thyesën e parë. Ky proces quhet “thjeshtim i thyesës”.Fig. 4.10