Page 76 - Demo

1. Çfarë funksionesh kanë receptorët ndijorë?2. Cili është dallimi mes lëkurës dhe organeve të tjera shqisore? Si quhen receptorët që përmban lëkura?3. Në cilat struktura janë vendosur receptorët e shijes? Nga se ngacmohen ata? Cilët janë receptorët më të ndjeshëm: ata të shijes apo receptorët e nuhatjes?Pyetje dhe detyraReceptorët ndijorë te lëkura ndodhen pranë rrënjëve të qimeve, në folikulat e tyre. Për shembull, lëvizja e një qimeje që preket shkarazi nga një laps, duke u nisur që nga rrënja e saj, mjafton për të regjistruar perceptimin e pranisë së një sendi. Gjithashtu, lëkura ka receptorë që janë në gjendje të kapin shumë ngacmime të tjera, p.sh: ngacmimet e shkaktuara nga i ftohti ose i nxehti, ndjesia e të kruarit etj. Receptorët më të njohur janë ata të dhembjes. Ndjesia e dhimbjes shërben si shenjë lajmëruese për rreziqet e ndryshme, duke na dhënë mundësinë të mbrohemi në kohë. Pyetini nxënësit nëse janë ndier ndonjëherë të trullosur ose e kanë pasur të vështirë të qëndrojnë në këmbë. Shpjegoni se shqisa e drejtpeshimit (vestibulare) është përgjegjëse për ndjenjën tonë të ekuilibrit dhe orientimit hapësinor. Veshi i brendshëm (kanalet gjysmërrethore) shërbejnë si shqisë e drejtpeshimit dhe si ngacmues i kësaj shqise është graviteti.Udhëzime:Kërkoni nxënësve të praktikojnë ushtrime ekuilibri, të tilla si qëndrimi në një këmbë, qëndrimi në tra ekuilibri ose rrotullimi mbi top ekuilibri. Diskutoni rreth faktit që sistemi i drejtpeshimit është ai që na ndihmon të qëndrojmë të ekuilibruar dhe se sytë, muskujt dhe nyjat tona luajnë gjithashtu një rol në këtë gjë.Kërkojuni nxënësve të mbyllin sytë, të mbështeten në karrige dhe të rehatohen. Duke vazhduar t’i mbajnë sytë mbyllur gjatë gjithë kohës, kërkoni që të zgjasin dorën dhe me gishtin tregues të prekin majën e hundës së tyre.fundi i lirë i nervitdisku Merkel trupat e Meisnerittrupat e Rufinitfolikula e qimes trupat e Pacinitbulbi kraus2. neuroni ndijor, roli i të cilit është bartja e këtij impulsi (informacioni) deri në sistemin nervor qendror (palcë kurrizore apo tru);3. neuroni i ndërmjetëm, roli i të cilit është përpunimi i informacionit dhe gjykimi në përgjigjen që do tëndodhë;4. neuroni lëvizor (motorik), roli i të cilit është bartja e informatës deri tek organi efektor (muskuli apo gjëndra);5. efektori paraqet organin (gjëndër apo muskul), me anë të të cilit organizmi reagon ndaj stimulit apo ngacmimit fillestar. Faqe 79 (per shkak se kerkohen ne rezultate dhe nuk ka informacion Brenda mesimit, sugjeroj te shtohet kjo pjese).Pyetini nxënësit nëse janë ndier ndonjëherë të trullosur ose e kanë pasur të vështirë të qëndrojnë në këmbë. Shpjegoni se shqisa e drejtpeshimit (vestibulare) është përgjegjëse për ndjenjën tonë të ekuilibrit dhe orientimit hapësinor. Veshi i brendshëm (kanalet gjysmërrethore) shërbejnë si shqisë e drejtpeshimit dhe si ngacmues i kësaj shqise është graviteti. Udhëzime:Kërkoni nxënësve të praktikojnë ushtrime ekuilibri, të tilla si qëndrimi në një këmbë, qëndrimi në traekuilibri ose rrotullimi mbi top ekuilibri. Diskutoni rreth faktit që sistemi i drejtpeshimit është ai që na ndihmon të qëndrojmë të ekuilibruar dhe se sytë, muskujt dhe nyjat tona luajnë gjithashtu një rol në këtë gjë.Kërkojuni nxënësve të mbyllin sytë, të mbështeten në karrige dhe të rehatohen. Duke vazhduar t’i mbajnë sytë mbyllur gjatë gjithë kohës, kërkoni që të zgjasin dorën dhe me gishtin tregues të prekin majën e hundës së tyre.Faqe 97Adoleshenca, ndryshimet psikologjike dhe socialeAdoleshenca është një periudhë zhvillimi që përfshin ndryshime të rëndësishme psikologjike dhe sociale për të rinjtë. Këto ndryshime mund të kenë një ndikim të thellë në jetën e tyre, marrëdhëniet dhe ndjenjën ndaj vetes.Ndryshimet psikologjike gjatë adoleshencës përfshijnë:Zhvillimin e të menduarit abstrakt: Adoleshentët fillojnë të mendojnë për konceptet abstrakte, si dashuria, drejtësia dhe liria, në një mënyrë më të sofistikuar.Zhvillimin e një identiteti personal: Adoleshentët fillojnë të zhvillojnë një ndjenjë për veten, duke përfshirë vlerat, besimet dhe interesat e tyre, gjë që formon identitetin e tyre.Rregullimin emocional: Adoleshentët mund të kenë probleme me rregullimin e emocioneve të tyre, pasi përjetojnë emocione të forta si zemërimi, trishtimi dhe eksitimi.Rritjen e sjelljeve të rrezikshme: Adoleshentët mund të përfshihen në sjellje të rrezikshme, të tilla si eksperimentimi me drogë ose përfshirja në aktivitete të rrezikshme, pasi ata kërkojnë përvoja të reja dhe testojnë kufijtë e tyre.74