Page 134 - Demo

MATEMATIKA 7130A Kërkoni dhe zbuloni– Raporti i pjesës së ngjyrosur me pjesën e pangjyrosur është 21 , – thotë Zana.– Jo, – thotë Mira, – raporti i pjesës së ngjyrosur me pjesën e pangjyrosur është .Kush mendoni se ka të drejtë? A mund të jetë ky raport 42 ?B Vrojtoni dhe mësoniMbani mend:Barazimi i vërtetë i dy raporteve quhet përpjesëtim (proporcion). Kështu, barazimet 128 = 1510 dhe 1,23,6 = 2,16,3 janë përpjesëtim. Kurse barazimi 82 = 63nuk është i vërtetë, pra nuk është përpjesëtim. Me ndihmën e shkronjave, përpjesëtimin e shkruajmë kështu: a : b = c : d ose ba = dc . Këtu dhe më tej do të supozojmë që të gjithë numrat janë të ndryshëm nga zero (a ≠ 0, b ≠ 0, c ≠ 0, d ≠ 0).Përpjesëtimi ba = dc lexohet kështu: “a rri ndaj b, sikurse c rri ndaj d” ose “Raporti i a me b është sa raporti i c me d”. Në përpjesëtimin ba = dc , numrat a dhe d quhen kufiza të jashtme, kurse numrat b, c quhen kufiza të brendshme.Punë në grupTregoni kufizat e jashtme dhe kufizat e brendshme në përpjesëtimet: = 218 dhe 3,6 : 1,2 = 6,3 : 2,1. Në secilin përpjesëtim, gjeni prodhimin e kufizave të jashtme dhe prodhimin e kufizave të brendshme. Ç’vini re? Mbani mend:Prodhimi i kufizave të jashtme të përpjesëtimit është i barabartë me prodhimin e kufizave të brendshme të tij. Kjo quhet vetia themelore e përpjesëtimit. Me anë të shkronjave, vetia themelore shprehet kështu: Nëse ba= dc është përpjesëtim, atëherë a · d = b · c.Mbani mend:Dy raporte të dhëna formojnë përpjestim, nëse prodhimi i dy kufizave të jashtme është i barabartë me prodhimin e dy kufizave të brendshme të tyre.7.4 PërpjesëtimetFig. 7.8Fig. 7.9të brendshmea : b = c : d të jashtme