Page 136 - Demo

MATEMATIKA 71327.5 Veti të tjera të përpjesëtimeve A Kërkoni dhe zbuloniJepet përpjesëtimi 43= 86 . Si është formuar prej tij barazimi 34= 68 ?Si janë formuar prej tij barazimet: 33 + 4 = + dhe 34 − 3 = 68 − 6 ? A janë përpjesëtime barazimet e formuara?Diskutoni. B Vrojtoni dhe mësoniNë përpjesëtimin a : b = c : d apo ba= dc , kufizat a, b, c, d quhen përkatësisht kufiza e parë, e dytë, e tretë, e katërt. Kufiza a quhet paraardhëse e b; kufiza c quhet paraardhëse e d. Kufiza b quhet pasardhëse e a; kufiza d quhet pasardhëse e c. Punë në grupShqyrtoni përpjesëtimin: 34= 68 . Si janë formuar barazimet: 34= 3 64 8++; 34 = −− ? Tregoni që këto barazime janë përpjesëtime. Ç’përfundim nxirrni? Mbani mend:Në çdo përpjesëtim, shuma (ndryshimi) e kufizave paraardhëse rri ndaj shumës (ndryshimit) së kufizave pasardhëse sikurse çdo kufizë paraardhëse rri ndaj pasardhëses së saj. Pra, nga ba= dc rrjedh ba= b da c++= dc dhe ba= b da c−− = dc (kur a > c dhe b > d).Përpjesëtimet 84= 816; 3a= d3 i kanë kufizat e brendshme të barabarta midis tyre. Në përpjesëtime të tilla, kufizat e brendshme quhen të mesme përpjesëtimore (të përpjesshme)të dy kufizave të tjera. Kështu, themi që 8 është i mesmi përpjesëtimor i 4 dhe 16; 3 është i mesmi përpjesëtimor i a dhe d.Mbani mend:Nëse në një përpjesëtim zëvendësojmë çdo raport me të anasjellin e vet, atëherë marrim përsëri përpjesëtim. Nga përpjesëtimi ba= dc , rrjedh përpjesëtimi ab= cd . Mbani mend:Në çdo përpjesëtim, raporti i shumës (apo ndryshimit) së dy kufizave të para me kufizën e dytë është i barabartë me raportin e shumës (apo ndryshimit) së dy kufizave të fundit me kufizën e katërt. Pra, nga ba = dc rrjedh ba + b = dc + d dhe ba − b = dc − d (kur a > b dhe c > d).