Page 18 - Demo

MATEMATIKA 7141.4 Shumëzimi dhe pjesëtimi i thyesaveA Kërkoni dhe zbuloniNjë shishe përmban 34 ujë të gazuar. Sa  ujë të gazuar përmbajnë 5 shishe të tilla? Sa ujë të gazuar përmban gjysma e shishes? Argumentoni përgjigjen.B Vrojtoni dhe mësoniPër të shumëzuar një thyesë me një numër natyror, duhet të shumëzojmë me këtë numër numëruesin, kurse emëruesin e lëmë të pandryshuar. Mbani mend:Për të shumëzuar një thyesë me një tjetër thyesë, veprojmë kështu: 1. gjejmë prodhimin e numëruesve dhe pastaj prodhimin e emëruesve të thyesave; 2. prodhimi është thyesa që ka si numërues prodhimin e numëruesve, kurse si emërues ka prodhimin e emëruesve.Shkruajmë ab . cd= a · cb · d, bëjmë thjeshtime të mundshme dhe më tej përfundojmë shumëzimet. Në fund, nëse është e mundur, veçojmë pjesën e plotë. Shembulli 147· 1410= 4 · 147 · 10= 4 · 2 · 77 · 2 · 5= 45.Për të kryer shumëzimin e numrave të përzier, ata i kthejmë më parë në thyesa të parregullta. Shembulli 2Kryeni shumëzimin 3 95      · 5 112     . ZgjidhjeKemi 9 + 35= 9 · 5 + 35 = 485 dhe 1 + 512= 1 · 12 + 512= 1712 . Atëherë 3 95      · 5 112      = 485· 1712= 48 · 175 · 12 = 4 · 12 · 175 · 12 = 685= 3 135.Shumëzimi i thyesave gëzon vetinë e ndërrimit dhe atë të shoqërimit. Veç kësaj, për çdo thyesë ab, kemi ab · 0 = 0; ab· 1 = ab. Mbani mend:Thyesat ab dhe ba quhen të anasjella të njëra-tjetrës. Prodhimi i tyre është 1 (a, b ≠ 0).