Page 76 - Demo

MATEMATIKA 7724.1 Kuptimi i numrit racional A Kërkoni dhe zbuloniShkruani disa numra të plotë, thyesorë, dhjetorë ose përqindje, si: –7; 0; 3; 47− ; 2,3; –2,3; 45%. Kërkojini shokut/shoqes t’i paraqesë këta numra në trajtën e numrit thyesor an, ku aështë numër i plotë, kurse n është numër natyror.B Vrojtoni dhe mësoniThyesat, numrat dhjetorë apo përqindjet, si p.sh.: 12; 53; 2,5; 7%, të cilat kthehen në numra thyesorë, quhen numra racionalë pozitivë dhe i shënojmë duke u vënë shenjën (+) (plus) përpara. 12= 12+ ; 53= 53+ ; 2,5 = +2,5; 7% = +7%. Duke vendosur para çdo thyese pozitive shenjën (–) (minus), merren thyesa që quhen numra racionalë negativë. Të tillë janë p.sh.: 12− ; 53− ; –2,5; –7%. Mbani mend:Thyesat pozitive, thyesat negative dhe numri zero quhen numra racionalë. Bashkësia e numrave racionalë shënohet me shkronjën Q. Kështu, numri që paraqitet në trajtën an , ku a është numër i plotë, kurse n është numër natyror, quhet numër racional. Bashkësia e numrave racionalë është bashkësi e mbyllur ndaj mbledhjes, zbritjes, shumëzimit dhe pjesëtimit (me pjesëtues të ndryshëm nga zero). I kundërti i numrit racional r është numri racional –r.Paraqitja e numrave racionalë në boshtin numerik Në boshtin numerik, çdo numri racional i përgjigjet një pikë. Në figurën 4.1, A është pika që i përgjigjet numrit 2, kurse B është pika që i përgjigjet numrit –3. Për të paraqitur në të numrin pozitiv 3,5, nga e djathta e O, e cila i përgjigjet numrit 0, duhet të vendosim një segment me gjatësi 3,5 njësi; gjejmë kështu pikën C. Për të paraqitur në bosht numrin negativ 43− , duhet të vendosim në të majtë të O një segment me gjatësi 43njësi (ndahet njësia në 3 pjesë të barabarta dhe merren 4 pjesë të tilla), duke marrë pikën D. Mbani mend:Numrat e kundërt paraqiten në boshtin numerik me pika, të cilat janë simetrike ndaj origjinës O. B D–4 –3 –2 –1 0 1 2 3 3,5 4 5O A C43 –Fig. 4.1