Page 86 - Demo

Nxënësi/ja:M. Kilimanxharo (5895 m)Liqeni AssalGuinejaAbixhanUagëduguFaja-LargeuEtiopiAngolëNamibiBotsvanëMozambik MadagaskarÇadNigerTanzaniMauritaniLiberiN’DxhamenaRepublika e Afrikës QendoreAdis AbebaRepublika Demokratike e KongosNigeriAbujaGuineja EkuatorialeGabonKongo LibrevileBrazavileAgadez NuakshotNemaVindhoekMaseruGaboroneJohanesburg MbabaneDodomaKonstantinë TamengestLibi Marok AlgjeriTuniziSfaksKajroAsuanJubaKartumTel Aviv-JafaBejrut LibanAlepoJerusalemDamaskMedinëMekëRiad KatarBahreinJEMENKuvajtSouseAnaba Tuniz AlgjerMeknesMeknesFesKazablankëEgjiptArabiaSauditeSudanSudaniJugorIrakSiri HamadanTabrizBakhtaranAbadanEsfahan2.2Toka afrikane, sipas epokave gjeologjike, llogaritet si tokë e krijuar nga shkëmbinj të vjetër, e njohur me emrin Gondvana.Afrika ka përthyeshmëri bregdetare të vogël. Pjesët bregdetare janë të larta, të thepisura dhe të ngushta. Në brigjet e detit Mesdhe gjenden gjiret Sidra dhe Gabeshi, si dhe gadishujt Tuniz dhe Barka. Në brigjet e Oqeanit Indian gjenden gadishulli i Somalisë dhe ishulli Madagaskar, ishujt Komore, Maskarene dhe ishujt Sejshell. Në brigjet e Oqeanit Atlantik, më karakteristikë janë: Gjiri i Guinesë, ishujt e Kepit të Gjelbër, ishujt Kanarie, ishujt San Tome dhe Prinsip. Në jug të Afrikës është karakteristik Kepi i Shpresës së Mirë dhe kepi Aguljas apo kepi i Gjilpërës. Ngushticat kryesore janë: Ngushtica e Gjibraltarit, Bab-el-Mandeb dhe ajo e Mozambikut.Relievi i Afrikës përbëhet nga një numër i madh rrafshnaltash, të cilat dallohen për relievin e butë, me ndryshime të vogla. Në viset bregdetare, relievi lëshohet në rrafshinë, kështu që relievi i Afrikës ka formën e një pjate të përmbysur, me lartësi mesatare 750 m mbi nivelin e detit. Bazuar në lartësinë mbidetare të formave relievore, Afrika ndahet në dy njësi të mëdha; Afrika e Lartë dhe Afrika e Ulët. Afrika e Lartë përfshin hapësirën e Afrikës Lindore dhe atë të Afrikës Jugore, ndërsa Afrika e Ulët, hapësirën e basenit të Kongos, Afrikën Perëndimore dhe atë Veriore (shkretëtirën e Saharasë).PËRTHYESHMËRIA BREGDETARE DHE RELIEVI I AFRIKËS Kanali i Suezit Kilimanxharoja Saharaja baseni i Kongos lugina e Nilit• identifikon format kryesore të përthyeshmërisë bregdetare të Afrikës;• shpjegon veçoritë kryesore të relievit të Afrikës.Fjalë kyçeDetyrëGjeni në hartën e vendosur në klasë, ose në atlas, ato që u cekën më lart.1 Harta fiziko-gjeografike e Afrikës84