Page 31 - Demo

MësimiNxënësi/ja: 292 Metalet me ngjyrë dhe materialet plastikeƉģƌƐŚŬƌƵĂŶƉģƌĚŽƌŝŵŝŶĞŵĞƚĂůĞǀĞƐŝďĂŬƌŝ͕njŝŶŬƵ͕ƉůƵŵďŝ͕ĂƌŝĞƚũ͕͘ĚŚĞŝŬƌĂŚĂƐŽŶĂƚŽŵĞŵĂƚĞƌŝĂůĞƚƉůĂƐƟŬĞ͘A i dalloni nga njëri-tjetri objektet prej metalesh të ndryshme, për shembull prej bakri, alumini, ari? Çfarë ndryshimesh vini re midis tyre? AktivitetMetalet me ngjyrëDĞƚĂůĞƚŵĞŶŐũLJƌĂƋģƉģƌĚŽƌĞŶŐũĞƌģƐŝƐŚƚŶģŝŶĚƵƐƚƌŝĚŚĞǀĞĕĂŶģƌŝƐŚƚŶģŝŶĚƵƐƚƌŝŶģŵĞŬĂŶŝŬĞũĂŶģ͗ďĂŬƌŝ͕ĂůƵŵŝŶŝ͕ŬƌŽŵŝ͕ǀŽůĨƌĂŵŝ͕ŵĂŐŶĞnjŝ͕ŬĂůůĂũŝ͕ƉůƵŵďŝ͕ŶŝŬĞůŝ͕ƟƚĂŶŝĞƚũ͘Bakri ;ĮŐ͘ ϭͿģƐŚƚģŵĞƚĂůŵĞŶŐũLJƌģ ƚģŬƵƋĞ͕ŵĞĚĞŶĚģƐŝ ϴϵϬϬŬŐͭm3ĚŚĞ ŵĞ ƚĞŵƉĞƌĂƚƵƌģ ƚģ ƐŚŬƌŝƌũĞƐ ϭϬϴϯΣ͘ sĞƟĂ ŵģ Ğ ƌģŶĚģƐŝƐŚŵĞ ģƐŚƚģƉģƌĐũĞůůƐŚŵģƌŝĂĞůĞŬƚƌŝŬĞ͕ĞĐŝůĂnjǀŽŐģůŽŚĞƚŵĞƌƌŝƚũĞŶĞƚĞŵƉĞƌĂƚƵƌģƐĚŚĞŵĞƐŚƟŵŝŶĞƉĂƉĂƐƚģƌƟǀĞŶģƉģƌŵďĂũƚũĞŶĞŬģƟũŵĞƚĂůŝ͘ĂŬƌŝģƐŚƚģŶũģƉģƌĐũĞůůģƐƐŚƵŵģŝŵŝƌģĞĚŚĞŝŶdžĞŚƚģƐŝƐģ͘ŝģƐŚƚģŝƋģŶĚƌƵĞƐŚģŵŶĚĂũďƌĞũƚũĞƐ͕ŬĂƉůĂƐƟĐŝƚĞƚƚģůĂƌƚģ͕ŶĚĂũpunohet shumë mirë me trysni në të nxehtë dhe në të ftohtë. Kjo veti shfrytëzohet ƉģƌƚģƉƌŽĚŚƵĂƌĨůĞƚģƚģŚŽůůĂ͕ƚƵďĂ͕ƚĞůĂ;ĮŐ͘ϮͿĞƚũ͘EģŐũĞŶĚũĞƚģƉĂƐƚģƌ͕ďĂŬƌŝƉģƌĚŽƌĞƚnë industrinë elektrike dhe elektronike. EģŝŶĚƵƐƚƌŝŶģĞ ŶĚģƌƚŝŵŝƚ ƚģŵĂŬŝŶĂǀĞ͕ ďĂŬƌŝ ƉģƌĚŽƌĞƚ Ŷģ ĨŽƌŵģŶĞůŝĚŚũĞǀĞ ƚģ ƚŝũ͕ďƌŽŶnjŝƚĚŚĞƚƵŶdžŚŝƚ;ĮŐ͘ϯͿ͘BronziģƐŚƚģůŝĚŚũĞĞďĂŬƌŝƚ;ƵͿŵĞŬĂůůĂũŝŶ;^ŶͿ͘ŝƉģƌŵďĂŶĞĚŚĞĞůĞŵĞŶƚĞƚģƚũĞƌĂ͗Ɛŝ njŝŶŬ͕ ƉůƵŵď͕ ĂůƵŵŝŶ͕ ƐŝůŝĐ͕ ŵĂŶŐĂŶ͕ ŚĞŬƵƌ͕ ĨŽƐĨŽƌ Ğƚũ͘ ŝ ĚĂůůŽŚĞƚ Ɖģƌ ǀĞƟƚģ Ğ Ɵũmekanike, derdhëse dhe kundër fërkimit. TunxhiģƐŚƚģůŝĚŚũĞĞďĂŬƌŝƚŵĞnjŝŶŬƵŶ;ŶͿ͘dģŐũŝƚŚĂůŝĚŚũĞƚŬĂŶģƋģŶĚƌƵĞƐŚŵģƌŝƚģŵŝƌģŬƵŶĚģƌďƌĞũƚũĞƐĚŚĞƉģƌƉƵŶŽŚĞŶŵĞƉƌĞƌũĞ͘dƵŶdžŚŝƉģƌĚŽƌĞƚƉģƌƉƌŽĚŚŝŵŝŶĞŬƵƐŚŝŶĞƚĂǀĞ͕ďŽŬŽůĂǀĞ͕ĚĞƚĂůĞǀĞƚģĂŶŝũĞǀĞ͕ƉģƌĐũĞůůģƐǀĞ͕ƐŚŝƌŝƚĂǀĞ͕ƐŚƵĨƌĂǀĞ͕ŇĞƚģǀĞ͕ƚƵďĂǀĞĞƚũ͘Plumbi ģƐŚƚģ ŵĞƚĂů ŵĞ ŶŐũLJƌģ Śŝƌŝ Ŷģ ƚģ ŬĂůƚģƌ͕ ŵĞ ĚĞŶĚģƐŝ ϭϭϯϰϬ ŬŐͭm3 dhe me ƚĞŵƉĞƌĂƚƵƌģ ƚģ ƐŚŬƌŝƌũĞƐ ϯϮϳΣ͘ !ƐŚƚģ ƐŚƵŵģ ƉůĂƐƟŬ ĚŚĞ ŝ ƉģƌŬƵůƐŚģŵ͘ WůƵŵďŝ ƵƌĞnjŝƐƚŽŶ ƚģŐũŝƚŚĂĂĐŝĚĞǀĞ͕ŵĞƉģƌũĂƐŚƟŵ ƚģĂĐŝĚŝƚƐƵůĨƵƌŝŬ͘EģŐũĞŶĚũĞ ƚģƉĂƐƚģƌ͕ŬLJŵĞƚĂůƉģƌĚŽƌĞƚŵģƐģƐŚƵŵƟƉģƌƉƌŽĚŚŝŵŝŶĞĂŬƵŵƵůĂƚŽƌģǀĞ͕ƉģƌǀĞƐŚũĞŶĞŬĂďůůŽǀĞĞůĞŬƚƌŝŬĞ͕ Ɖģƌ ǀĞƐŚũĞŶ Ğ ǀĂƐŬĂǀĞ ĚŚĞ ƚƵďĂǀĞ Ŷģ ŝŶĚƵƐƚƌŝŶģ ŬŝŵŝŬĞ͕ Ɖģƌ ƉƌŽĚŚŝŵŝŶĞ ďŽũģƌĂǀĞ ŬƵŶĚģƌ ŶĚƌLJƐŚŬƵƚ Ğƚũ͘ WģƌĚŽƌŝŵŝŶ ŵģ ƚģ ƌģŶĚģƐŝƐŚģŵ͕ ƉůƵŵďŝ Ğ ŬĂ ŶģƉƌŽĚŚŝŵŝŶĞůŝĚŚũĞǀĞŬƵŶĚģƌĨģƌŬŝŵŝƚ;ůŝĚŚũĞƚƉůƵŵďͲŬĂůůĂũͿ͕ůŝĚŚũĞƚƉģƌƐĂůĚŝŵƚģďƵƚģ͕lidhjet për stampim etj.ZinkuģƐŚƚģŵĞƚĂůŵĞ ŶŐũLJƌģ ďůƵ Ŷģ ƚģĂƌŐũĞŶĚƚģ͕ŵĞ ĚĞŶĚģƐŝ ϳϭϰϬŬŐͭm3 dhe me ƚĞŵƉĞƌĂƚƵƌģ ƚģ ƐŚŬƌŝƌũĞƐ ϰϮϬΣ͘ ŝ ŬĂ ƌĞnjŝƐƚĞŶĐģ ƚģ ůĂƌƚģ ŶĚĂũ ďƌĞũƚũĞƐ Ŷģ ŬƵƐŚƚĞĂƚŵŽƐĨĞƌŝŬĞ͕ ƉƌĂŶĚĂũ ƉģƌĚŽƌĞƚ Ɖģƌ ǀĞƐŚũĞŶ ƐŝƉģƌĨĂƋģƐŽƌĞ ƚģ ĕĞůŝƋĞǀĞ͘ WģƌĚŽƌŝŵ ƚģŐũĞƌģŬĂůŝĚŚũĂĞƟũŵĞďĂŬƌŝŶƉģƌĨŽƌŵŝŵŝŶĞƚƵŶdžŚŝƚ͘ŝƉģƌĚŽƌĞƚŶģŶĚģƌƟŵƚĂƌŝƉģƌĕĂƟƚģĚŚĞƵůůƵƋĞƚ;ĮŐ͘ϰͿ͘ŝŶŬƵƉģƌĚŽƌĞƚŐũŝƚŚĂƐŚƚƵĞĚŚĞŶģƉƌŽĚŚŝŵŝŶĞďŽũģƌĂǀĞƚģndryshme.MetDŶŬBa Fig. 1 Bakri Fig. 2 Tela prej bakriFig. 3 ĂŬƌŝĚŚĞůŝĚŚũĞƚĞƟũbakërtunxhbronz&ŝŐ͘ϰDďƵůĞƐĂĕĂƟĞprej zinku