Page 128 - Demo

126A E DINI SE?...Për të përkufizuar përpjesën e artë, merren dy madhësi a dhe b, ku a > b. Këto dy madhësi formojnë një përpjesë të artë, nëse përpjesa e shumës së tyre a + b me madhësinë më të madhe a është e barabartë me përpjesën e madhësisë më të madhe a kundrejt asaj më të vogël b, pra: a + ba = ab = ø ku ø = 1,6180339887… është vlera e përpjesës së artë. Shihet qartë se është një numër irracional. Ilustrimi i përpjesës së artë bëhet me anë të segmentit të artë, i cili është i ndarë në dy pjesë me madhësi a dhe b, të cilat plotësojnë kushtin a > b. Përpjesa e artë është pjesë e mjaft figurave gjeometrike, si trekëndëshi, ylli, 10-këndëshi, apo figurave të ndryshme poligonale. Trekëndëshi i artë është një trekëndësh dybrinjënjëshëm, ku brinja y me bazën x të tij lidhen sipas përpjesës së artë: yx = xy – x = ø. Një nga figurat më të thjeshta gjeometrike, ku ndeshet kjo përpjesë, është drejtkëndëshi i artë, me brinjë a + b dhe a, që plotësojnë kushtin a > b. Drejtkëndëshi i artë ka gjetur zbatime të mëdha në arkitekturë dhe në arte. Fjalë kyçe: përpjesë (përpjestim), përpjesëtim, kufizat e përpjesëtimit, kufiza të jashtme, kufiza të brendshme, vetia themelore, i mesmi i përpjesshëm, i katërti përpjesëtimor, përpjesëtimi i drejtë, i zhdrejtë, përpjesëtim i thjeshtë, i zgjeruar, përqindje, kamatë, promil.Në fund të kësaj teme, nxënësi/ja:• përkufizon përpjesën dhe përpjesëtimin;• identifikon përpjesëtimin e drejtë dhe të zhdrejtë;• përkufizon përpjesëtimin e thjeshtë dhe të zgjeruar;• dallon madhësitë, të cilat janë në përpjesëtim të drejtë nga ato që janë në përpjesëtim të zhdrejtë;• zbaton vetitë e përpjesës në zgjidhjen e detyrave praktike;• llogarit ndarjen dhe përzierjen në detyra praktike;• llogarit përqindjen, kamatën dhe promilin;• përdor formulat për llogaritjen e përqindjes, promilit dhe kamatës për zgjidhje të problemave në situata jetësore;• përdor makinën llogaritëse dhe kompjuterin për zgjidhjen e problemave të ndryshme.PËRPJESTUESHMËRIA 6a + baa ba + ba b