Page 64 - Demo

MATEMATIKA 9623.3 Mbledhja dhe zbritja e thyesave algjebrikeA Kërkoni dhe zbuloniGjeni shumën dhe ndryshimin e thyesave: a) 59 dhe 29 b) x + 59dhe x + 59Argumentoni veprimet e kryera.B Vrojtoni dhe mësoniMbledhja dhe zbritja e thyesaveThyesat algjebrike mblidhen dhe zbriten në të njëjtën mënyrë sikurse edhe thyesat numerike; së pari, i sjellim në thyesa me emërues të barabartë. Për këtë gjejmë shumëfishin më të vogël të përbashkët të emëruesve të shprehjeve të dhëna.Shembulli 1Kryeni veprimet: x – 14 + x – 24 – x – 34 .Kemi: x – 14 + x – 24 – x – 34 = (x – 1) + (x – 2) – (x – 3)4 = x – 1 + x – 2 – x + 34 .Shembulli 2 3x – 2y2x – x – 4y2x + 5x – 3y2x = (3x – 2y) – (x – 4y) + (5x – 3y)2x = 3x – 2y – x + 4y + 5x – 3y2x = 7x – y2xNë qoftë se thyesat nuk janë me emërues të njëjtë, atëherë fillimisht, kthehen në thyesa me emërues të tillë (duke përdorur vetinë themelore të thyesave).Shembulli 3 a + 14+ a – 16 = 3(a + 1) + 2(a – 1)12 = 3a + 3 + 2a – 2 12= 5a + 112Mbani mend:Sh.m.v.p i dy ose më shumë thyesave algjebrike është shprehja më e vogël racionale, e cila plotpjesëtohet pa mbetje me shprehjet e dhëna.Për të gjetur sh.m.v.p për dy ose më shumë polinome, veprojmë në këtë mënyrë:- zbërthejmë në prodhim faktorësh polinomet e dhëna;- sh.m.v.p është prodhimi i të gjithë faktorëve të ndryshëm të polinomeve, secili prej tyre i ngritur në shkallën më të lartë, në të cilën është paraqitur në ndonjërin nga faktorët e polinomeve të dhëna.