Page 80 - Demo

MATEMATIKA 9784.4 Veçimi i një shkronje në një formulëA Kërkoni dhe zbuloniNjë sipërfaqe toke në formë drejtkëndore ka gjatësi a dhe gjerësi b. Shkruani një formulë për të njësuar perimetrin e sipërfaqes së dhënë.Nëse perimetri është 50 m dhe gjerësia 5 m, shkruani një formulë me anë të së cilës të gjeni gjatësinë e fushës.B Vrojtoni dhe mësoniNë shkencë përdoren shumë formulat. Shembulli 1Perimetri i një trekëndëshi dybrinjënjëshëm është 20 cm. Të gjendet: a) baza e tij b, kur njihet brinja anësore që është a; b) brinja anësore, kur njohim bazën b. Zgjidhje Ne mund të veprojmë kështu. Perimetri i trekëndëshit dybrinjënjëshëm me bazë b dhe brinjë anësore a është: 2a + b. Pra, kemi 2a + b = 20 (1) Nëse njohim brinjën a, atëherë 2a + b = 20 që nga b = 20 – 2aNëse njohim bazën b, atëherë 2a + b = 20 pra, 2a = 20 – b, d.m.th. a = 20 – b2 .Në të dyja rastet, barazimi 2a + b = 20 është parë si një ekuacion që është zgjidhur, në fillim duke e parë b si ndryshore (dhe a si numër të njohur) dhe pastaj a si ndryshore (dhe b si numër të njohur). Shembulli 2Le të veçojmë në formulën a2 – b = 0 ndryshoren a. (b është numër i njohur pozitiv). Marrim a2 = b, që nga a = + b ose a = – b. Nëse do të na thuhet që ndryshorja a nuk merr vlera negative, do të nxirrnim a = + b.Mbani mend:Formula është një barazim, në të dyja anët e të cilit qëndrojnë shprehje me shkronja. Në shumë raste kërkohet që në formulë të veçohet një shkronjë, d.m.th. të shprehet ajo nëpërmjet shkronjave të tjera. Për të bërë këtë, formulën e konsiderojmë si një ekuacion me një ndryshore, ku si ndryshore konsiderohet pikërisht kjo shkronjë, kurse shkronjat e tjera konsiderohen si numra të njohur. Zgjidhet ky ekuacion duke përdorur shndërrimet që kemi parë për të marrë ekuacione të njëvlershme.