Page 110 - Demo

108Shprehja artistike e Romës antike është e lidhur ngushtë me mjedisin politik, social dhe fetar të qytetit, TsQJDSHULXGKDHUUHSWsUHSXEOLNDQH QJDYLWLSHUGHULQsYLWLQSHU HGHULWHDMRSHUDQGRUDNHQsWsFLOLQSXVKWLPHWURPDNHNLVKLQNDOXDUoGRNX¿ QJDYLWLSHUGHULQsYLWLQHU MËSIMI 7 ARTI ROMAK Fig. 1. \Fig. 2. Koloseu, pamje nga jashtëFig. 3. Koloseu, pamje nga brenda, gdhendje nga PiraneziFig. 4. Panteoni, pamje ballore Fig. 5. Panteoni, pamje ballore e shek. XVIII, pikturë nga Xhiovani Paolo PaniniArkitektura$UNLWHNWXUD URPDNH Ts Qs ¿OOLPHW H VDM X ]KYLOOXD H SDYDUXU QJD DMR KHOHQH$MR JsUVKHWRKHW PHelemente të arkitekturës etruske si dhe zhvillohet në saje të kërkesave të ndryshme që kishin romakët për ndërtesat e tyre. Romakët futën një element të ri në arkitekturën e tyre: tullën, e cila i bënte ndërtimet e tyre më të lehta, më të forta, më elastike dhe me kosto më të përballueshme. Në Palestrina, ndodhet një nga ndërtimet më të hershme romake ku duken qartë zhveshja e ndërtesës nga dekoret e shumta dhe zhvillimi i saj konkret në një bazament të gjerë. Futja e elementeve të reja siç ishte KDUNXoRLQs]KYLOOLPLQHDUNLWHNWXUsVSXEOLNHVLfflQGsUWLPLLXMsVMHOOsVYHL.RORVHXW DP¿WHDWULJMLJDQWNXzhvillonin lojërat e tyre gladiatorët) dhe i një sërë ndërtesash të tjera me funksion publik e administrativ. Ndër kryeveprat e tjera të ndërtuara në këtë kohë nga perandorët romakë ishin dhe tempujt, ku spikat 5RPDNsW ¿OOLPLVKW XPEsVKWHWsQ Qs SsUYRMDW H QGsUWXHVYH HWUXVNs GKH SDVWDM NXU UDQs Qs NRQWDNWme grekët e Greqisë së Madhe, strukturën e tyre artistike e bazuan në trashëgiminë helene, duke realizuar kopje të tempujve, skulpturave e veprave letrare. Fama e kulturës greke i detyrohet pjesërisht trashëgimisë së perandorisë romake që e ngriti dhe e vlerësoi atë përgjatë gjithë periudhës së shkëlqimit të saj.