Page 155 - Demo

153Pushtimet osmane në Ballkan nisën në mesin e shekullit XIV, për t’u zgjeruar gjithnjë e më shumë VLGRPRVSDVUsQLHVVs.RVWDQGLQRSRMsVQsYLWLQYLWNXU3HUDQGRULD%L]DQWLQHSXVKRLVsHN]LVWXDULPrincipatat shqiptare i rezistuan pushtimit osman për dekada më radhë, por në fundin e shek. XV ato ishin zyrtarisht pjesë përbërëse e Perandorisë Osmane. Arti dhe kultura në vendin tonë do të huazonin pashmangshmërisht tiparet dhe botëkuptimin e perandorisë së re.Botëkuptimi dhe arkitektura islamike Me pushtimin e plotë të vendit, arti dhe kultura islamike e Perandorisë Osmane, paraqitej krejt e KXDMSsUUHDOLWHWLQVKTLSWDU(QGsUWXDUPEL¿OR]R¿Qse fesë myslimane, ajo përqendrohej në riprodhimin H NDOLJUD¿Vs DUDEH H Qs UDVWHWs UUDOOD L NXVKWRKHM¿JXUsVQMHUs]RUH$UULWMHWPsWsPsGKDDUWLVWLNHQskëtë periudhë ishin në fushën e arkitekturës. Deri në atë moment arkitektura islamike përbëhej nga struktura të thjeshtëzuara të mbuluara nga dekoret. Më pas ajo u pasurua me elemente më dinamike si tavanet e gjera, kupolat, gjysmëkupolat dhe kolonat.Xhamitë e para në territoret shqiptare u shfaqën që në fundin e shekullit XV, kohë kur Perandoria Osmane po përfundonte pushtimin e gjithë vendit. Fillimisht administrata osmane, shfrytëzoi kishat e ngritura brenda kalave, për t’i transformuar ato në xhami funksionale. Raste të tilla ishin transformimi i NLVKsVVs6KsQ6WHIDQLWQsNDODQsH6KNRGUsV ffi NLVKsVVs6KsQ.ROOLWQs9DUURVK/H]Ks fl DSRED]LOLNsVVsNDODVsVs'XUUsVLW  3sUYOHUDWHtyre arkitektonike dhe dekorative dallohen: xhamia H 0LUDKRULW ffi  Qs .RUos [KDPLD H 3OXPELW   Qs %HUDW [KDPLD H 0XUDGLMHV VKHN;9,  Qs 9ORUs [KDPLD H 'DXW 3DVKsV   QsPrizren, xhamia Mbret (fundi i shek. XV) në Elbasan etj. Në shekujt në vazhdim dallohen dhe xhamia e (WKHP %HXW Qs7LUDQs ffifl  GKH [KDPLD H3OXPELWQs6KNRGsU  Fig. 2. Xhamia e Sulltan Ahmedit, (Xhamia Blu) StambollFig. 3. Xhamia e Ethem Beut, Tiranë, shek. XVIIIFig. 4. Xhamia e Ethem Beut, Tiranë, shek. XVIII, pamje e brendshmeFig. 5. Xhamia e Plumbit, Shkodër, ndërtuar në 1773-1774MËSIMI 22ARTI NË SHQIPËRI NËN PERANDORINË OSMANEFig. 1.