Page 156 - Demo

154Arkitektura e krishterë Pushtimi osman shënoi mbylljen e një periudhe të gjatë arkitektonike me WLSDUHWHYHWDVSHFL¿NHQsJMLQLQsHQGsUWLPHYHWsNXOWLWWsNULVKWHUs'XNH¿OOXDUQJDJM\\VPDHG\\WsHVKHN;9,GHULQs¿OOLPWsVKHN;,;QGsUWRKHWnjë numër i madh kishash në territorin e Shqipërisë. Në bazë të formulimit planimetrik dhe të kompozimit vëllimor, ndërtimet pasbizantine mund të ndahen në tri grupe të mëdha: kishat njënefëshe, kishat me strukturë në formë kryqi me kupolë, bazilikat dhe manastiret. Disa nga shembujt NU\\HVRUsMDQsfflNLVKDH6KsQ0sULVsQs=HUYDW ffi NLVKDH6KsQ.ROOLWQs6KHOFDQ JM\\VPD H SDUs H VKHN;9,  NLVKD6KsQ H3UHPWMD  GKH NLVKD H 6KsQ .ROOLW   Qs UUHWKLQ H (OEDVDQLW VL GKH NLVKDW HVoskopojës. 3LNWXUDLNRQRJUD¿NHKultura artistike e lidhur me kultin e krishterë dallohet nga ndikimet e dy qendrave të rëndësishme artistike: Kreta, e cila ishte nën QGLNLPLQYHQHFLDQGKH$WKRVLLFLOLNLVKWH¿WXDUQMslloj imuniteti nga Porta e Lartë. Gjatë këtij shekulli, piktori më i rëndësishëm i zonës, që sot është Shqipëria Qendrore, është Onufri, prift dhe kryeprift nga Neokastra (OEDVDQL 6LSDVKLVWRULDQsYHOLQGLPsGKHYGLTPsfl2QXIULH NDXVKWUXDU YHSULPWDULQse tij kryesisht në kështjellën e Beratit, në kishën e Shën Todrit, në kishën e Evangjelizmos, në kishat në zonën e Shpatit (Elbasan), në kishën e Shën e Premtes në Valsh (Elbasan), në kishën e Shën Kollit në Shelcan etj. Shek. XVI i takon edhe artistit tjetër ikonograf Nikolla (i biri i Onufrit). Në NULMLPWDULQsHWLMDLYD]KGRLLNRQRJUD¿QsH2QXIULWduke lënë mjaft afreske dhe ikona që dëshmojnë për një cilësi të lartë profesionale. Pasues i tyre do të ishte Onufër Qiprioti, ndoshta refugjat nga 4LSURMDSDVLLVKXOOLXSXVKWXDQJDWXUTLWQsKy Onufër mendohet se ka studiuar nën drejtimin e piktorëve lokalë, ashtu siç del qartë nga “Gjon 3DJs]RULPH ÀDWUD´ L SLNWXUXDU Qs YLWLQ ffiffi Tsështë ndikuar nga arti i Onufrit. 1s VKHNXMW Qs YD]KGLP WUDGLWD LNRQRJUD¿NH XFig. 6. Kisha e Shën Mërisë në Zervat, Gjirokastër Fig. 7. Kisha e Shën Mërisë, ZvernecFig. 8. Kishë në Voskopojë, pamje e brendshmeFig. 9. Kishë në Voskopojë, pamje e brendshmeFig. 10. Onufri, Lindja e Krishtit, shek. XVIFig. 11. Nikolla, i biri i Onufrit, Shën Dhimitri i Myrovletes, shek. XVIFig. 12. Kostandin Shpataraku, \shek. XVIII, tempera mbi dru, detaj