Page 170 - Demo

168Shekulli XIX solli pa dyshim ndryshime rrënjësore dhe në arkitekturën dhe dizajnin perëndimor. Të frymëzuara nga elementet e reja konstruktive si hekuri, betoni apo xhami, ndryshimet do të ishin aq radikale sa në hyrje të shekullit XX format arkitektonike do të ndryshonin përgjithnjë perceptimin e hapësirës, të formës dhe të objekteve utilitare. Arkitektura: Arti i Ri Arti i Ri ($UW1RXYHDX  LVKWH QMs OsYL]MH NXOWXURUH GKH DUWLVWLNH Ts X ]KYLOOXD NU\\HVLVKW Qs YLWHW flffiffi$MRXSsUKDSQsWsJMLWKs(YURSsQGKHXTXDMW$UW1RXYHDX në Francë, 0RGHUQ6W\\OH në Angli, -XQJHQGVWLO në Gjermani, Modernismo në Spanjë, /LEHUW\\ ose 6WLOH ÀRUHDOH në Itali. Qëllimi i kësaj lëvizjeje ishte shkëputja nga tradita shumëvjeçare për një stil dhe elegancë të re. Ky stil dukej se i SsUNLVWHSMHVsVVsUHWsVKRTsULVsERUJMH]LVsVsODUWsTsWDVKPs]RWsURQWH¿QDQFDWsPMDIWXHVKPHSsUtë sanksionuar stilin e vet të jetesës. Ai u përhap në arkitekturën dekorative, interior dhe artet e aplikuara dhe u përqendrua shpesh dhe në objektet e së përditshmes, si kundërpërgjigje ndaj prodhimit pa shije QsVHUL.\\OORMVWLOLIU\\Ps]LPLQHNsUNRQWHWHNNODVLFL]PLJRWLNXQDW\\UDGHNRULÀRUHDOVLPHWULDGKHgjeometrizmi, duke i kombinuar ato pareshtur. Disa nga personazhet kryesore të arkitekturës moderne ishin Antoni Gaudi në Barcelonë, Oto Vagner (2WWR:DJQHU) dhe “Seçesioni Vjenez” në Austri, Ç. R. Makintosh (&50DFNLQWRVK) në Glasgou, Lui Sallivan (/RXLV6XOOLYDQ) dhe Frenk Lojd Rajt (Frank/OR\\G:ULJKW) në Çikago, Viktor Horta (9LFWRU+RUWD) në Bruksel etj. Të gjithë këta arkitektë përdorën gjuhë të ndryshme shprehëse si: HNVSUHVLRQL]PLQ IXWXUL]PLQ UDFLRQDOL]PLQ apo IXQNVLRQDOL]PLQ. Baza e tyre ishte studimi i funksioneve që do të kryheshin në brendësi të ndërtesës, nga ku varej forma, e cila e çliruar nga dekoret, duhej thjeshtëzuar sa më shumë të ishte e mundur.MËSIMI 27ARKITEKTURA MODERNE, BAUHAUSI DHE ABSTRAKSIONIZMI Fig. 1. Antoni Gaudi, \Batlo\Fig. 2. Shtëpitë Mejor Taun nga Viktor Horta, BrukselFig. 4. Shembull i dizanjit të një dritareje nga Frank Lloid RajtFig. 3. Fasadë Art Nouveau në Barcelonë