Page 95 - Demo

93Arti prehistorik përfshin atë periudhë të zhvillimit njerëzor, që karakterizohet nga mungesa e dokumenteve të shkruara, mijëra vjet para Erës së Re. Kjo periudhë studiohet, duke u mbështetur në interpretimin e artefakteve dhe të gjetjeve arkeologjike. Ajo njihet si Periudha e Gurit, ndërsa periudhat kryesore të saj janë:3DOHROLWL (SRNDH*XULWWs/DUWs 0H]ROLWL (SRNDH*XULWWs0HVsP GKH1HROLWL (SRNDH*XULWWs9RQs Paleoliti njihet si faza e parë e veprimtarisë krijuese të njeriut. Ajo është një periudhë e stërgjatë, nga PLOLRQsYMHWSHUGHULQsPLMsYMHWSHUSRUYHWsPQsID]sQHIXQGLWWsVDMJDWLPLMsYMHWmë parë shfaqen dhe “veprat e para të artit”. Ato paraqesin karakteristika të një aftësie shprehëse të dukshme si dhe një shije estetike të kërkuar. Siç vërehet te këto vepra procesi krijues ndjek një vazhdimësi logjike zhvillimi, e cila ka zgjatur për mijëra vjet. Banesat e para natyrore të njeriut primitiv ishin shpellat. Dëshmitë e jetës së të parëve tanë, në to janë zbuluar në Altamira në Spanjë dhe në shpellat e Leskusë /DV[FDXV në jugperëndim të Francës, në WsFLODWJMHQGHQHGKHLPD]KHWPsWsEXNXUDWsDVDMSHULXGKH1sWRSDUDTLWHQPHODUPLQJM\\UDVK¿JXUDbizonësh, kaprojsh, kuajsh të egër e gjedhësh. Ishte koha kur miti, magjia dhe shpirtërorja jetonin mes njerëzve si personazhe të vërtetë. Fig. 1. Detaj nga pikturat e shpellës në Lasko, rreth 15 000 vjet p.e.r.MËSIMI 2 ARTI PREHISTORIK Paleoliti Fig. 2. 9HQXVLL8LOOHQGRU¿Wgur, 28 000 - 25 000 p.e.r.Fig. 3. Piktura murale në Lasko, 15 000 p.e.r. Fig. 4. Shpella e duarve, Santa Kruz, Argjentinë1GsUIRUPDWDUWLVWLNHSULPLWLYHPMDIWLQWHUHVDQWHMDQsHGKHVWDWXMDWHYRJODDSR¿JXUDWHWMHUDQMHUs]RUHtë gdhendura në kocka apo dru. Edhe pse të vogla në përmasa, format e tyre janë mjaft të sakta, gjë që të çon në mendimin se kemi të bëjmë me një traditë të trashëguar prej mijëra vjetësh. E tillë është ³9HQXVLL8LOOHQGRU¿W´QMsQJD¿JXUDWHVKXPWDTsLNXVKWRKHVKLQNXOWLWWsSMHOORULVs