Page 98 - Demo

96$UWLSUHKLVWRULNQs6KTLSsULLGHQWL¿NRKHWQsSHULXGKsQHQHROLWLWQJDGHULQsPLMsYMHWSHUGKHQGDKHWQsWULSHULXGKDfflHKHUVKPHHmesme dhe e vonë. Përgjatë këtyre periudhave shoqëria njerëzore kishte arritur të zhvillonte në nivele domethënëse bujqësinë, blegtorinë, qeramikën, tjerrjen, endjen, peshkimin, ndërtimin e banesave, si dhe përsosjen e veglave prej kocke e guri.Neoliti Në periudhën e neolitit, kur datojnë gjetjet më të vjetra arkeologjike, njerëzit jetonin akoma në tarraca lumenjsh, pra në banesa mbi tokë (Maliq, Komnik, Kolsh) në shpella (Tren, Velçë, Konispol, Blaz), por edhe nëntokë (Cakran). Planimetria e tyre ishte e thjeshtë, me një ose dy dhoma me mure të thurura me thupra a kallama e më pas të lyera me baltë. Veprimtaria e tyre ditore përfshinte prodhimin bujqësor e blegtoral dhe gjuetinë. Format e artit të kësaj periudhe edhe pse primitive paraqesin mjaft interes. Ato janë forma që frymëzohen nga imazhet njerëzore apo shtazore, pra antropomorfe apo zoomorfe. Format harmonike të vazove të realizuara me teknikën e poçerisë, e tejkalojnë anën funksionale. Copëza qeramike të po kësaj periudhe, janë të zbukuruara me motive gjeometrike si rrathë, trekëndësha apo linja të gërvishtura mbi sipërfaqe. Prirja e formave artistike në këtë periudhë, është që ato të shkojnë drejt një skematizimi, dhe janë të ngjashme me zonat e tjera të banuara rreth Mesdheut. Paraqitja e ¿JXUDYHQMHUs]RUH NU\\HVLVKWIHPsURUHOLGKHWPH NXOWLQHSMHOORULVssë 7RNsV0sPs, kult që do të mbizotërojë për shumë kohë dhe në qytetërime të tjera, për shkak të lidhjes së saj me jetën e përditshme. I rëndësishëm ishte dhe kulti i varrimit, i cili bëhej zakonisht pranë ose brenda vendbanimit, sepse besohej në karakterin mbrojtës të WLM9DUULPLLIsPLMsYHEsKHMQsSR]LFLRQLQNUXVSXOOGsVKPLHQMsÀLMLPLpër vetë banesën. Fig. 1. Enë antropomorfe e neolitit të vonë, baltë e pikturuar, Kamnik, kulti i gruas mëmëFig. 2. 1GsUWLPSDOD¿W±ULNULMLPDUWLVWLNFig. 3. Riton, enë kulti e neolitit të mesëm, DunavecFig. 4. Enë me katër tëmthka, qeramikë, neoliti i vonë, KamnikMËSIMI 3 ARTI PREHISTORIKNË SHQIPËRI Në epokën e neolitit të mesëm, dallojmë daljen në skenë të ritoneve, të cilat janë objekte mjaft interesante me katër këmbë, me grykë të gjerë e të pjerrët dhe me dorezë mbajtëse të madhe. Këto objekte me ngjyrë të kuqe, mendohet të kenë shërbyer për ceremoni apo rituale të ndryshme. Me kalimin e kohës shtohen dhe elementet e