Page 152 - Demo

144 BIOLOGJIA 10 - 11Figura 11.6 Energjia e humbur në një zinxhir ushqimor.energjia e disponueshmenxehtësia e humbur gjatë frymëkëmbimit energjia e disponueshmenxehtësia e humbur gjatë frymëkëmbimitenergjia nga DielliVeprimtari praktike 11.1Të studiojmë një ekosistemAftësitëA3 Vëzhgim, matje dhe regjistrimA4 Interpretimi dhe vlerësimi i vëzhgimeve dhe të dhënaveNë këtë veprimtari do të vëzhgoni disa nga zinxhirët ushqimorë në një ekosistem. Përpiquni që ta shqetësoni ekosistemin sa më pak të jetë e mundur. Mos merrni me vete asnjë bimë ose kafshë nga ekosistemi, vetëm në rastet kur ua kërkon mësuesi. Nëse keni me vete një kamera digjitale, bëjini fotografi të organizmave dhe mos i mblidhni ata.1. Studioni territorin përreth dhe përcaktoni të gjithë tipat e bimëve në këtë zonë. Nëse nuk mund të përcaktoni një lloj të veçantë bime, atëherë mblidhni disa gjethe dhe lule dhe merrini me vete në laborator, ku mund të shpenzoni më tepër kohë për ta përcaktuar atë si duhet. Ju mund të zgjidhni t'i bëni fotografi kësaj bimë për të mos marrë pjesë të saj. 2. Përcaktoni çdo lloj kafshe që shikoni në këtë ekosistem. Nëse është e mundur fotografojini ato.3. Mbani shënime rreth kafshës me përmasat më të mëdha, që keni vëzhguar në zonë. Si për shembull, llojet e shpendëve që keni parë dhe me çfarë ushqehen ata.4. Në laborator, me ndihmën e mësuesit, përcaktoni të gjithë organizmat që keni gjetur.5. Përdorni libra ose burime nga interneti për të kuptuar se me çfarë ushqehen kafshët që keni gjetur.6. Ndërtoni një zinxhir dhe një rrjetë ushqimore që i përkasin këtij ekosistemi.Piramidat e biomasësFigura 11.7 tregon një piramidë të numrave me formë të ndryshme. Piramida ka këtë formë pasi pasqyron numrin e organizmave (biomasa) në një zinxhir ushqimor. Megjithëse mund të kemi një pemë të vetme, ajo është gjigante po të krahasohet me një vemje që ushqehet me të. Figura 11.7 Një piramidë e numrave.Nëse do të gjeni sipërfaqen e çdo blloku që përfaqëson masën e organizmave, në vend që të përllogarisni numrin e tyre, piramida do të rimarrë përsëri formën e saj të rregullt. Kjo quhet piramida e biomasës (figura 11.8) dhe jep një ide më të qartë të sasisë së materialit shtazor ose atij bimor në secilin prej niveleve trofike.Figura 11.8 Piramida e biomasës.Trophic level3 secondary consumers2 primary consumers1 primaryproducerbirds feeding on caterpillarscaterpillars feeding on treea treeThe pyramid is this shape because one tree may provide food for hundreds of caterpillars.Trophic level3 secondary consumers2 primary consumers1 primaryproducerbirds feeding on caterpillarscaterpillars feeding on treea treeIn this pyramid, the size of each box represents the mass of each kind of organism.Nivelet trofike Nivelet trofikenjë pemë3 konsumatorët dytësorë 3 konsumatorët dytësorë2 konsumatorët parësorë2 konsumatorët parësorë1 prodhuesit 1 prodhuesitPiramida ka formë të tillë, pasi një pemë mund të shërbejë si ushqim për qindra vemje.Në këtë piramidë, përmasat e çdo kutie përfaqësojnë masën e çdo lloj organizmi.Shpendë që ushqehen me vemjevemje që ushqehen me pjesë të pemëvenjë pemëShpendë që ushqehen me vemjevemje që ushqehen me pjesë të pemëve