Page 150 - Demo

144PËRGJIGJETkalimtare më të zakonshëm dhe gazeve të plogëta. 2. Ju mund ti kontrolloni vetë përgjigjet tuaja duke përdorur fjalorin.3. është përcjellës i mirë, i lehtë, mjaft i fortë, nuk ndryshket (ai formon në sipërfaqe një mbulesë mbrojtëse). Tri nga këto: metalet përcjellin rrymën elektrike, kur veprojnë formojnë jone pozitive (H+ përbën një përjashtim tek jometalet), priren të jenë të fortë, priren të kenë pikë të lartë shkrirjeje. 5. veti fizike: cilado prej pesë vetive të para në kolonën e dytë të tabelës në faqen 38; veti kimike: cilado nga tri të fundit në tabelë.4. Kontrolli i kapitullit 3 – Njohuri të thelluara1.a) A, B dhe E b) D 2- c) C2+ d) A dhe B e) A dhe B janë izotopet e Mg, C është joni Mg2+, D është joni O2-, E është atomi i F2. A) protoni B) neutroni C) neutroni D) elektroni E) elektroni F)elektroni G) neutronet H. neutroni I. protoni J) protoni3. a) i. simboli i elementit ii. numri i protoneve iii. numri i nukleoneveb) i. 60 ii. 34 iii. 0 iv. 10 v. 146 8135 Br4.a) Përgjigjet janë dhënë në tabelën e mëposhtme:Al B N O P Si 3 2 2 2 3 3ii 3 3 5 6 5 6iii 13 5 7 8 15 16iv 13 5 7 8 15 16v 2.8.3 2.3 2.5 2.6 2.8.5 2.8.6vi 3 3 5 6 5 6b) valentore c) Elementët me të njëjtin numër elektronesh valentore do të kenë veti të ngjashme: Al dhe B; N dhe P; O dhe S.5.a) B-ja ka një neutron më tepër b) izotope c) A, 105 B; 115 B, d) 10 e) më i rëndë f ) i. 2+3 ii. Izotopet kanë të njëjtin numër elektronesh dhe të njëjtin konfigurim elektronik.6. a) i. i njëjti ii. i ndryshëm b) natriumi, sepse masa e tij atomike relative është një numër i plotë (vlera e magnezit rrumbullakoset në 24) 7. a) 38 b) 5 c) 2 8. a) i. 2 ii. 8. Është një shtresë e qëndrueshme (8 elektrone në shtresë të jashtme), prandaj elementi do të jetë joaktiv. b) Grupi VIIIA c) helium, argon, kripton, ksenon, ose radon (pyetja tregon një atom të neonit) 9. a) i. 38 ii. 40 b) Ka një bërthamë të paqëndrueshme. c) Shikoni përdorimet në faqen 31. 10. përcjellësit e rrymës elektrike - lejojnë rrymën elektrike të kalojë nëpërmjet tyre; dendësia - sa e ‘rëndë’ është një substancë; i petëzueshëm - mund të marrë formë; lëshon tinguj kumbues kur e godet.b) në prodhimin e telave elektrike c) petëzueshmëria d) Shembuj të mundshëm janë: natriumi, litiumi, kaliumi, alumini. e) Duhet të të lëshojnë tinguj kur goditen. f) rrymës elektrike dhe të nxehtësisë g) për shembull, mund të kishit zgjedhur qëndrueshmërinë (e nevojshme në strukturat e tilla si: urat ose avionët) ose fortësia (e nevojshme në linjat hekurudhore, monedhat, çekiçët). h. jo përcjellës i nxehtësisë/rrymës elektrike, i thyeshëm, jo i shndritshëm, dendësi e ulët i. Zakonisht, metalet formojnë okside bazike, ndërsa jometalet formojnë okside acide.Kapitulli 4 4.1 - 1. a) shembuj: hekuri, alumini, bakri b) oksigjeni, azoti (ose një nga gazet e plogëta përveç heliumit) 2. a) jometal, atomi i tij përmban 7 protone, 7 elektrone, 7 neutrone, ka dy shtresa elektronike dhe shpërndarja e elektroneve është 2.5 b) metal, atomi i tij përmban 12 protone, 12 elektrone, 12 neutrone, ka tri shtresa elektronike dhe shpërndarja e elektroneve është 2.8.2 3. VIIA dhe VIIIA 4. a) litiumi, kaliumi, rubidiumi b) klori, bromi, jodi 5. oksigjeni; kriptoni ka një shtresë elektronike të jashtme të qëndrueshme, prandaj ai nuk është aktiv 6. a) europiumi b) mendelejeviumi c) amerikumi 7. Sepse ai vendos rregull në kiminë e elementeve dhe bën të mundur parashikimin e vetive)4.2 - 1. a) metale alkaline b) Sepse oksidet dhe hidroksidet e tyre formojnë tretësira bazike 2. a) të butë b) aktivë 3. a) Pikat e shkrirjes ndryshojnë gradualisht duke zbritur ose duke u ngjitur në grup. b) dendësia, butësia. 4. a) kloruri i kaliumit b) e bardhë c) Formimin e një tretësirë pa ngjyrë. d) Po; ajo përmban jone klorur dhe jone kalium të cilët janë të lirë të lëvizin. 5. atomi i litiumit; ai është më pak aktivi prej dy metaleve 6. a) një reaksion shumë i vrullshëm; produktet janë hidrogjeni, i cili merr flakë, dhe një tretësirë bazike e hidroksidit të rubidiumit; b) digjet me shumë shkëlqim; produkti është një substancë e ngurtë e bardhë, kloruri i rubidiumit.4.3 - 1. Fluori është një gaz i verdhë, klori një gaz i gjelbër, bromi një lëng i kuq, dhe jodi një substancë e ngurtë ngjyrë hiri në vjollcë. 2. a) Aktiviteti ulet duke zbritur nga lart-poshtë në grup. b) Jo, është e kundërta. 3. a) Të gjitha produktet janë në gjendje të ngurtë dhe me ngjyrë sepse përmbajnë jonin Fe3+. b) jonike 4. Atomeve të tyre u nevojitet vetëm nga 1 elektron për të plotësuar nivelin e jashtëm me 8 elektrone.5. a) brom + jodur kaliumi → bromur kaliumi + jod; tretësira do të bëhet e kuqërremtë. b) Bromi ka prirje më të fortë sesa jodi për të marrë elektrone, kështu që ai i zhvendos jonet e jodit nga tretësira 6. a) i ngurtë, për t’iu përshtatur prirjes të grupit b) me ngjyrë c) i dëmshëm.4.4 - 1. Sepse atomet e tyre kanë të njëjtin numër elektronesh në shtresën elektronike të jashtme 2. Sepse ato kanë një shtresë elektronike të jashtme të qëndrueshme, prandaj dhe nuk kanë nevojë të marrin ose të japin elektrone. 3. a) Të dyja rriten duke zbritur në grup. b) i. po ii. po 4. Mungesa e aktivitetit e bën të sigurt përdorimin e tyre) Shikoni përdorimet në Faqen 49. 5. a) gaz b) më i rëndë c) Jo.4.5 - 1. hekuri, bakri, nikeli etj) 2. a) të fortë b) dendësia e lartë c) pikë shkrirjeje e lartë. d) Nuk veprojnë me ujin 3. Në temperaturë ambienti ai është i lëngët. 4. Sepse përdorimi i tyre varet nga ngjyrat që ato kanë. 5. elementet kalimtare (të cilët paraqesin disa numra oksidimi) 6. hekuri ndryshket, ndërsa bakri jo – për më tepër, bakri është përcjellës më i mirë i nxehtësisë)4.6 - 1. a) Rritet çdo herë me nga 1. b) Elementet ndryshojnë nga metale në jometale me nga një metaloid në mes; dhe oksidet e tyre ndryshojnë nga bazike në acide me një amfoter midis tyre) 2. Zvogëlohet. Duke lëvizur përgjatë periodës, atomeve të metaleve u duhet të lëshojnë më shumë elektrone për të formuar shtresa elektronike të jashtme të qëndrueshme, dhe kjo vjen duke u vështirësuar (kërkon më shumë energji) 3. numri i elektroneve që një atom jep, merr ose bën të përbashkët për të formuar një përbërje; 4. një element që ka veti metalike dhe jometalike njëkohësisht 5. një metaloid që mund të përcjellë rrymën elektrike; silici ose germaniumi 6. a) Tabela:I II III IV V VI VII 0litium berilium bor karbon nitrogjen oksigjen fluor neon1 2 3 4 5 6 7 8LiCl BeCl2 BCl3 CCl4 NCl3 Cl2O ClF 21 2 3 4 3 2 1 0b) Për udhëzim, pikat aktuale të vlimit në °C janë: Li 181, Be 1287, B 2076, C sublimohet në 3642 °C, N –210, O –219, F –220, Ne –248Kontrolli i kapitullit 4 – Njohuri të thelluara1. a) Perioda 2 b) Neoni (Ne); atomet e tij e kanë një shtresë elektronike të jashtme të qëndrueshme, prandaj dhe nuk kanë nevojë të veprojnë për ta siguruar atë. c) Grupi IA (metalet alkaline) d) K2. a) Pika e shkrirjes dhe ajo e vlimit ulet, aktiviteti rritet b) Vlerat aktuale të rubidiumit janë: pika e shkrirjes 39 °C, pika e vlimit 688 °C)