Page 155 - Demo

149PËRGJIGJET9.4 - 1. Ai gjendet si element nëpër shtresa nëntokësore dhe përreth vullkaneve dhe si përbërje në mineralet e metaleve dhe te nafta 2. Forcat që mbajnë molekulat në rrjetë janë të dobëta 3. Dy trajta të ngurta, të ndryshme nga njëra-tjetra, dhe që kanë struktura të ndryshme 4. Po, hekuri jep elektrone për të formuar Fe2+ dhe squfuri merr elektrone për të formuar S2– 5. a) Ai tretet në ujë duke formuar një acid. b) Kjo shkakton shiun acid 6. Po, ai qëndron në shtresat e poshtme të atmosferës, duke shkaktuar probleme.9.5 - 1. a) procesi i Kontaktit b) squfur dhe ajër c) oksidi i vanadit(V) 2. a) Mund të zhvillohet në të dyja drejtimet. b) Për të përshpejtuar reaksionin, duke e bërë atë më ekonomik. c) Temperatura e lartë favorizon reaksionin e zhdrejtë, kështu që sasia e trioksidit të squfurit që do të shpërbëhej do të ishte më e madhe. 3. a) Për t’u dhënë gazeve mundësi të mëtejshme për të vepruar. b) Largimi i produktit nënkupton që, për të ruajtur ekuilibrin, do të formohet më shumë produkt. 4. Reaksioni në hapat 1 dhe 3. 5. a) zink + acid sulfurik → sulfat zinku + hidrogjen, oksid zinku + acid sulfurik →sulfat zinku + ujë,karbonat zinku + acid sulfurik → sulfat zinku + ujë + dioksid karbonib) Zn(ng) + H2SO4(uj) = ZnSO4(uj) + H2 (g)ZnO(ng) + H2SO4 (uj) = ZnSO4(uj) + H2O (l)ZnCO3(ng) + H2SO4(uj) = ZnSO4(uj) + H2O(l) + CO2(g)9.6 - 1. Është qarkullimi i vazhdueshëm i karbonit midis atmosferës, gjallesave, tokës dhe oqeanit. 2. a) Të dyja prodhojnë dioksid karboni dhe ujë, dhe çlirojnë energji. b) për ngrohtësi, lëvizje dhe energji për reaksionet e tjera që zhvillohen brenda nesh c) ngrohje, gatim, prodhim të energjisë elektrike 3. Janë reaksione të kundërta)4. Një shembull është ky:oksidimvaji dhe gazi nxirrenmbetjet shpërbëhen cikël i hapurfotosintezafitoplanktoninë ushqimdioksidi i karbonitnë ajërgazi natyror dhe përbërjet e naftës si lëndë djegëse glukozë në fitoplanktonpërbërje karboni te nafta dhe te gazi natyror në fund të oqeanitpërbërje karboni te peshqit dhe te gjallesat e tjera të detitcikël i mbyllur5. djegia e lëndëve fosile 6. Gjatë frymëmarrjes, ne i shndërrojmë përbërjet e karbonit nga ushqime në dioksid karboni. Ne mund të djegim gjithashtu edhe lëndë fosile)9.7 - 1. a) metan + oksigjen ® dioksid karboni + ujëb) metan + oksigjen ® monoksid karboni + ujë 2. Për t’u siguruar që gazi të digjet plotësisht dhe për të parandaluar formimin e monoksidit të karbonit 3. a) PbCO3(ng) = PbO(ng) + CO2(g) b) shpërbërje termike4. a) puset e gazit natyror, shpërbërjet e materialeve bimore në mungesë të oksigjenit, përftimi i gazit nga kafshët b) puset e gazit natyror 5. a) inorganike b) inorganike9.8- 1. a) Sepse në mungesë të tyre, temperatura në Tokë do të ishte tepër e ulët për të siguruar jetën në të. b) Rritja e nivelit të gazeve serrë çon në rritjen e temperaturave globale, duke shkaktuar ndryshime klimatike 2. dioksidi i karbonit dhe metani 3. Bimët dhe kafshët që nuk do t’i përshtateshin ndryshimit të klimës do të zhdukeshin. 4. a) acid b) i. Rritja e sasisë së tretur të dioksidit të karbonit do ta ulte pH-në e tij) ii. Rritja e aciditetit do të prekte speciet e ndryshme të oqeaneve, sidomos ato specie me guaska apo skeleti i jashtëm i të cilave përbëhet prej karbonatit të kalciumit (p.sh. koralet).9.9 - 1. Prej guaskave dhe skeleteve të gjallesave të ngordhura të oqeaneve që bien në fund të detit; ato depozitohen nën ndikimin e trysnisë dhe shndërrohen në shkëmbinj 2. a) nga shpërbërja e gurit gëlqeror: CaCO3 (ng) = CaO (ng) + CO2 (g) b) Për të shmangur reaksionin e zhdrejtë c) duke futur ajër në furrë. 3. Duke i shtuar gëlqeres ujë: CaO(ng) + H2O(l ) = Ca(OH)2(uj) 4. Shiko faqen 138. 5. provën e dioksidit të karbonit 6. Guri gëlqeror është më i përshtatshëm: gëlqerja e shuar mund të lahet para se të arrijë të asnjanësojë aciditetin e tokës.7. a) largimi i dioksidit të squfurit prej gazeve të prodhuar nëpër centrale elektrike, përpara se këta të fundit të dalin nëpërmjet oxhaqeve apo tubave të shkarkimit b) guri gëlqeror ose gëlqerja e shuar c) sulfat kalciumi i hidratuar; përdoret në prodhimin e çimentos dhe allçisë për mjekësi.Kontrolli i kapitullit 9 - Njohuritë bazë 1. a) azot, fosfor, kalium b) azoti: për prodhimin e klorofilit dhe proteinave që bimëve u nevojiten për t’u rritur; fosfori: në daljen dhe zhvillimin e rrënjëve e për t’i ndihmuar frutat të piqen; kaliumi: për të përballuar sëmundjet.c) i. N dhe P ii. K dhe N iii. N d) i. (NH4)3PO4 ii. KNO3 iii. (NH4)2SO4 2. a) karbonat kalciumi: i. gur gëlqeror ii. CaCO3; oksid kalciumi: i. gëlqere (gëlqere e thjeshtë) ii. CaO; hidroksid kalciumi (i ngurtë): i. gëlqere e shuar ii. Ca(OH)2(ng); hidroksid kalciumi (tretësirë):i. ujë gëlqereje ii. Ca(OH)2 (uj) b) ngrohim CaCO3; CaO i shtojmë ujë ; Ca(OH)2 (ng) shtojmë ujë ; Ca(OH)2 (uj) vepron me CO2 e jep CaCO3.c) Ka shumë përdorime – shikoni faqen 138. 3. a) kalcium, karbon dhe oksigjen b) i. oksid kalciumi ii. duke e djegur në furrë; ndodh shpërbërje termike c) i. nga ndotësit që treten në ujë dhe shiu acid që bie në liqene ii. Sepse asnjanëson aciditetin. iii. Pluhuri ka sipërfaqe më të madhe, prandaj dhe reaksioni është më i shpejtë. Gjithashtu, ai mund të përhapet më lehtë dhe sasia e gurit gëlqeror që konsumohet është më e vogël. d) shiko faqen 138.4. a) i. dioksid squfuri ii. Ai shkakton shiun acid b) reaksioni do të mbetej i papërfunduar sepse sipërfaqja e ekspozuar ndaj gazrave në një kohë të shkurtër do të ishte e vogël. c) Largimi i dioksidit të squfurit prej mbetjeve të gazta që dalin nëpërmjet tubit të shkarkimit. d) i. sulfat kalciumi i hidratuar ii. oksidim iii. çimento, allçi; e) nitrat ose klorur kalciumi + sulfat natriumi (ose çfarëdolloj sulfati i tretshëm, acid sulfurik)Njohuri të thelluara 5. a) azot dhe hidrogjeni b) për të larguar papastërtitë c) Hekuri shërben si katalizator i reaksionit. d) Ata riciklohen duke u dhënë një mundësi tjetër për të vepruar. e) e lartë: kjo favorizon krahun me më pak molekula 6. a) se reaksioni është ekzotermik b) Temperaturat e larta favorizojnë reaksionin e zhdrejtë, i cili është endotermik.c) i prapësueshëm: reaksion që zhvillohet në të dyja drejtimet; ekuilibër: reaksioni i drejtë dhe reaksioni i zhdrejtë zhvillohen me të njëjtën shpejtësi d) i. Reaksioni e arrin më shpejt ekuilibrin. ii. hekuri iii. nuk ka ndikim7. a) oksidi i vanadit(V) b) ekzotermik c) 450 °C, trysnia pothuajse atmosferike, një katalizator d) Do të ulet, sepse temperatura më e ulët favorizon reaksionin ekzotermik. e) Ai tretet në acid sulfurik të përqendruar duke formuar oleumin, i cili më pas hollohet me ujë.8. a) A/B – dioksid squfuri/oksigjen, C - oksid vanadi(V), D – acid sulfurik i përqendruar, E – ujë, F – acid sulfurik i përqendruarb) për të përshpejtuar reaksionin c) 2SO2(g) + O2(g) = 2SO3(g); d) Ajo ka shumë përdorime. Shikoni faqen 131. 9. a) X, Z b) W; c) W, Y, Z;d) W sulfat bakri(II), X sulfat magnezi, Y sulfat kalciumi, Z sulfat natriumi.e) E: CuO(ng) + H2SO4(uj) = CuSO4(uj) + H2O(l) X: Mg(ng) + H2SO4(uj) = MgSO4(uj) + H2(g)Y: Ca(OH)2(ng) + H2SO4(uj) = CaSO4(uj) + 2H2O(l )Z: Na2CO3(ng) + H2SO4(uj) = Na2SO4 (uj) + H2O(l) + CO2(g)