Page 34 - Demo

3.2ATOMET DHE ELEMENTET28Të mësojmë më shumë për atometProtonet, neutronet dhe elektronetAtomi përbëhet nga bërthama dhe nga një re me elektrone që lëvizin rreth saj. Bërthama është një bashkësi e përbërë nga dy lloje grimcash: protonet dhe neutronet.Përveç protoneve dhe neutroneve, në atom ndodhen edhe elektronet. Protonet dhe elektronet kanë ngarkesë elektrike. Shuma e ngarkesave elektrike në një atom është e barabartë me zero. Në tabelën e mëposhtme jepen disa të dhëna për grimcat përbërëse të atomit.Grimca në atom Masa Ngarkesaprotoni 1 njësi ngarkesë pozitive (11)neutroni 1 njësi zeroelektroni e papërfillshme ngarkesë negative (12)Si janë të vendosura grimcat në atom?Mund të fillojmë nga atomi i natriumit. Ky atom ka 11 protone, 11 elektrone dhe 12 neutrone. Skema e mëposhtme paraqet mënyrën si janë vendosur grimcat në atom.Numri i protoneveAtomi i natriumit ka 11 protone. Ky numër mund të përdoret për ta identifikuar atë, sepse nga të gjitha atomet e elementeve të tjera, vetëm atomi i natriumit ka 11 protone.Një atom mund ta identifikojmë nga numri i protoneve të tij. Numri i protoneve në bërthamën e një atomi shënohet me germën Z dhe quhet numër atomik. Për natriumin, Z=11.Numri i elektroneveAtomi i natriumit ka 11 protone dhe 11 elektrone, pra numri i protoneve është i barabartë me numrin e elektroneve. Ky pohim vlen për çdolloj atomi. Për këtë arsye, atomet nuk kanë ngarkesë elektrike.Në drejtkëndëshin djathtas vërejmë se ngarkesat negative dhe pozitive në atomin e natriumit asnjanësojnë njëra-tjetrën.!!Elektronet lëvizin rreth bërthamës, në nivele energjie të ndryshme;këto nivele energjie quhen shtresa elektronike.Protonet dhe neutronet ndodhen në bërthamë. Aty është e përqendruar masa e atomit.p Bërthama është shumë e vogël, krahasuar me pjesën tjetër të atomit. Nëse atomi do të kishte përmasat e një stadiumi futbolli, bërthama do të kishte përmasat e një bizeleje!ShënimDuke qenë se janë përbërëse të atomit, protonet, neutronet dhe elektronet shpesh quhen grimca subatomike.Ngarkesa e atomit të natriumit: 11 protone Secili e ka ngarkesën 1+ Ngarkesa e përgjithshme 111 11 elektrone Secili e ka ngarkesën 12 Ngarkesa e përgjithshme 112Mbledhim ngarkesat: 111 112 0Përgjigjja është: 0.Atomi nuk ka ngarkesë elektrike, d.m.th. është elektroasnjanës. ×××××××××××