Page 48 - Demo

FRAGMENTAjkuna qan OmerinVajtimi i Ajkunës për djalin e vdekur është pjesë lirike dhe me gjasë tabloja më e dhimbshme e Ciklit të Kreshnikëve. Omeri, djali i Mujit dhe i Ajkunës, që në moshë të vogël tregon se është trim. Ai arrin të shpëtojë nga robëria babanë dhe xhaxhanë, të ndryrë në burgjet e Krajlisë. Omeri shtatëvjeçar lufton shkjaun në krah të Mujit dhe të Halilit, në bjeshkë. Në betejë merr nëntë plagë dhe vritet si kreshnik. Muji e varros të birin me duart e veta në Lugjet e Verdha. “E e kan shkepë nji gur prej malit, / E e kan lshue mbi vorr të djalit. Trimijë burra mos me mujtë me e luejtë.”. Mbas kësaj ai kthehet në kullë. Amaneti i fundit i Omerit ishte të mos i tregonin nënës për vdekjen e djalit. Në fillim Muji i thotë Ajkunës se Omeri ka shkuar te dajat, por Ajkuna ngulmon të mësojë të vërtetën dhe Halili i përgjigjet: “Na Omerin n’bjeshkë dekun si e kem lanë, / Edhe vorrin n’bjeshkë i a kem punue, / Ti veç shndosh me gjith kta robt t’u”. Rrëfimi i këngës “Vajtimi i Ajkunës”, buron nga tërësia e problematikës së epikës legjendare. Kënga përshkohet nga fryma heroike (heroizmi), qëndrimi ndaj ngjarjeve, veprimeve të personazheve dhe jetës së tyre, si dhe figurave që përdoren për t’i karakterizuar, përmes indiferentizmit të krijuesit e të praktikuesit popullor. Shumë studiues e konsiderojnë si krijim lirik që qëndron mes këngëve epike heroike të kreshnikëve.Ajkuna qan Omerin1 Ajkuna merr vesh lajmin e zi dhe niset e vetme me vrap drejt pyjeve me hidhërimin e lajmit të zi në zemër.2 Yjet ndalen që të dëgjojnë vajin.3 Emër vendi i papërcaktuar, mbase imagjinar, që del shpesh në Ciklin e Kreshnikëve.4 t’u shoftë.5 Shpërthen kuja me një mallkim për hënën që nuk e lajmëroi më parë.6 pranë.7 lutje: do t’i isha lutur ahut të malit.8 degë-degë.9 Ahu shtrin degën më të bukur që ta ndihmojë nënën të mbështetet.10 loti.11 zogjtë e malit ndërpresin këngën. Ndërsa shprehja e dhimbjes bëhet gjithmonë e më e thellë, para varrit të djalit ka heshtje. Ndihet respekti për nënën dhe dhimbjen e saj.12 Tablotë zëvendësojnë njëratjetrën. Yjet, hëna, zogjtë, dega e ahut mënjanohen. Mbetet vetëm nëna që i Qyqe vetëm rrugën m’a paska marrë1, Kan xan vend hyjt vajin për me e ndie2, Kur ka dalë ndër Lugjet t’Verdha3, Atëhere hanën nana ka mallkue:– T’u shkimtë4 drita ty, o mori hanë5 – Qi s’m’a çove at natë nji fjalë,N’Lugje t’Verdha shpejt me dalëBashkë me hi n’nji vorr me djalë! Ndoshta vorri t’dyve s’na kish xanë, Ndoshta djali ngjat6 nuk m’kishte lanë. Nji vorr t’ri – por kishte çilë për bri.Ahit t’malit rixha7 i kishte ba,Por mue gropën me m’a lanë –Se aq-e vend m’a kishin falë.Mallkue kjosh, o mori hanë!Qysh me e lanë nanën t’pa djalë!Kur ka shkue te vorri i djalitKa pa ahin treqind vjeç.Ahi ishte rrema-rrema8Nja ma t’bukrin mbi vorr qi p’e shtri. Mirë po pshtetet për degë t’ahit.9Pikon lodja10 mbi vorr t’djalitKan lan kangën zogjt e malit11,Kan lan kangën me vështrue!“– Po a s’e din se kush ka ardhë,Qi nuk çohesh për m’u falë.More i miri i nanës-ooo!1246