Basic HTML Version

|  | Table of Contents |  | View Full Version

Page 84 - Demo
P. 84

                                        Ai filloi t%u00eb punonte p%u00ebr kryepeshkopin e vendit t%u00eb tij, i cili ia ndrydhi lirin%u00eb krijuese dhe ia posht%u00ebroi vlerat njer%u00ebzore. Pas prishjes s%u00eb marr%u00ebdh%u00ebnieve me t%u00eb, ai shkoi n%u00eb Vjen%u00eb ku v%u00eb n%u00eb sken%u00eb disa nga operat e tij. Disa nga operat e tij m%u00eb t%u00eb suksesshme, q%u00eb luhen edhe n%u00eb dit%u00ebt tona jan%u00eb: %u201cDasma e Figaros%u201d, %u201cDon Zhuani%u201d, %u201cCosi fan%u2019tutte%u201d ose %u201cK%u00ebshtu b%u00ebjn%u00eb t%u00eb gjitha%u201d, %u201cFlauti magjik%u201d etj. Muzika e Moxartit dallohet p%u00ebr karakterin laik dhe intonacionet popullore, ku motivet dhe melodit%u00eb jan%u00eb shum%u00eb t%u00eb njohura p%u00ebr t%u00eb gjith%u00eb njer%u00ebzit. Ato shoq%u00ebruan jo vet%u00ebm muzik%u00ebn e operave, por edhe muzik%u00ebn instrumentale. Risia n%u00eb operat e Moxartit ishte p%u00ebrdorimi i gjuh%u00ebs gjermane, duke hequr dor%u00eb nga italishtja q%u00eb ishte gjuha zyrtare e oper%u00ebs, si dhe marrja e subjekteve nga jeta e p%u00ebrditshme, gj%u00eb q%u00eb i dha v%u00ebrtet%u00ebsi figurave t%u00eb tyre. %u201cRr%u00ebmbimi nga Sarai%u201d %u00ebsht%u00eb opera e par%u00eb e kompozuar n%u00eb Vjen%u00eb, p%u00ebr t%u00eb cil%u00ebn Moxarti shfryt%u00ebzoi form%u00ebn e komedis%u00eb muzikore gjermane (singshpil), duke e ngritur k%u00ebt%u00eb gjini n%u00eb shkall%u00ebn e saj m%u00eb t%u00eb lart%u00eb. P%u00ebr sa i p%u00ebrket muzik%u00ebs simfonike, Moxarti p%u00ebrcaktoi drejtimet lirike dhe dramatike t%u00eb simfonis%u00eb. Ai vdiq n%u00eb nj%u00eb gjendje t%u00eb mjerueshme dhe i pavler%u00ebsuar nga shoq%u00ebria aristokrate e asaj kohe. Opera %u201cFlauti magjik%u201d dhe %u201cRekuiem%u201d jan%u00eb dy veprat e tij t%u00eb fundit, nga t%u00eb cilat %u201cRekuiem%u201d, nj%u00eb vep%u00ebr fetare e p%u00ebrmasave t%u00eb m%u00ebdha, mbeti e pap%u00ebrfunduar. G%u00ebte ka th%u00ebn%u00eb: %u201cNj%u00eb fenomen si Moxarti %u00ebsht%u00eb i pashpjeguesh%u00ebm%u201d. Ludvig van Bethoven (1770-1827)Bethoven %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga personalitetet m%u00eb t%u00eb m%u00ebdha t%u00eb muzik%u00ebs. Krijimtaria e tij n%u00eb krahasim me at%u00eb t%u00eb kompozitor%u00ebve t%u00eb tjer%u00eb %u00ebsht%u00eb m%u00eb e ashp%u00ebr, m%u00eb mbres%u00ebl%u00ebn%u00ebse, m%u00eb energjike dhe n%u00eb shum%u00eb raste shp%u00ebrthen si vullkan. Aft%u00ebsia e tij q%u00ebndron n%u00eb at%u00eb q%u00eb ai i p%u00ebrqafoi dhe u mbajt fort pas emocioneve njer%u00ebzore n%u00eb %u00e7do lloj hap%u00ebsire. Bethoveni lindi n%u00eb Bon t%u00eb Gjermanis%u00eb dhe edukimin muzikor e mori n%u00ebn nxitjen e t%u00eb atit, i cili, pa marr%u00eb parasysh karakterin e t%u00eb birit, k%u00ebrkoi me ngulm q%u00eb ta ekspozonte si nj%u00eb instrumentist virtuoz. M%u00eb 1792, Bethoveni, me ftes%u00eb t%u00eb Hajdenit, shkoi n%u00eb Vjen%u00eb, ku shum%u00eb shpejt do t%u00eb b%u00ebhej i famsh%u00ebm n%u00eb Evrop%u00eb, si pianist dhe kompozitor. Ai ishte padyshim kompozitori, i cili vuri themelet e stilit t%u00eb ri muzikor pianistik. Stili i tij i interpretimit ndryshonte shum%u00eb nga t%u00eb tjer%u00ebt, sepse ishte modern, plot teknik%u00eb dhe virtuozitet. P%u00ebrve%u00e7 muzik%u00ebs ai studioi shum%u00eb let%u00ebrsin%u00eb, historin%u00eb dhe filozofin%u00eb, nga t%u00eb cilat m%u00eb shum%u00eb e t%u00ebrhiqnin veprat e Shilerit, Shekspirit, Plutarkut, Homerit, Rusoit dhe G%u00ebtes. Bethoveni m%u00ebsoi besnik%u00ebrisht stilet klasike vjeneze dhe traditat n%u00eb muzik%u00eb, dhe vazhdoi revolucionarizimin e tyre. N%u00eb qoft%u00eb se Hajdeni dhe Moxarti shk%u00eblqyen n%u00eb periudh%u00ebn klasike, Bethoveni me talentin, pasionin, forc%u00ebn dhe krenarin%u00eb q%u00eb e karakterizonin krijoi nj%u00eb stil t%u00eb tijin q%u00eb u quajt stili bethovenian dhe q%u00eb p%u00ebr her%u00eb t%u00eb par%u00eb ndeshet n%u00eb simfonit%u00eb, sonatat dhe koncertet e tij. Bethoveni ishte nj%u00eb njeri me mendime t%u00eb p%u00ebrparuara dhe progresive p%u00ebr shoq%u00ebrin%u00eb dhe muzik%u00ebn. Audienca moderne e p%u00ebrqafoi shpejt muzik%u00ebn e tij. Ai dhe krijimtaria e tij linin gjithnj%u00eb p%u00ebrshtypje mbres%u00ebl%u00ebn%u00ebse e t%u00eb paharrueshme te publiku.Fig. 3 Ludvig van Bethovend%u00ebgjoni%u201c Perandori%u201d, koha I %u201cAllegro%u201d nga kuarteti i harqeve nr 3, op. 76, n%u00eb do Maxhor, Franc Jozef HajdenTematika 3 - Historia muzika dhe shoq%u00ebria82

| 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 |