Page 17 - Demo

15 Llojet e ligjeve dhe marrëdhëniet shoqëroreLigjet shërbejnë si rregulluese të marrëdhënieve të ndryshme në shoqëri, siç janë: marrëdhëniet e njerëzve me institucionet, e institucioneve mes tyre dhe marrëdhëniet e njerëzve me njëritjetrin. Njerëzit janë organizuar në grupime të ndryshme, si për shembull: kompani biznesi, organizata, shoqata e grupe interesi, marrëdhëniet e të cilave rregullohen gjithashtu me ligj. Si rrjedhojë, ligjet janë të shumëllojshme dhe mbulojnë sfera të ndryshme të ndërveprimit njerëzor.Sferat e ndryshme shoqërore, përcaktojnë llojet e ligjeve që shërbejnë për t’i rregulluar ato. Një grupim ligjesh ose rregullash juridike, të cilat rregullojnë marrëdhëniet në një sferë të caktuar shoqërore, përbën kodin e kësaj sfere.Kështu, ligjet penale përcaktojnë veprimet e ndaluara në marrëdhëniet e njerëzve me njëri-tjetrin, e njerëzve me institucionet shtetërore dhe dënimet që i shoqërojnë ato. Grupimi i ligjeve që rregullojnë këtë sferë, quhet kod penal.tema 4 Llojet e ligjeveTerma dhe koncepte: NRGNRGSHQDONRGFLYLONRGDGPLQLVWUDWLYOLJML]DNRQVKŸPOLJMLSŸUIRUFXDUOLJMRUJDQLNOLJMNRUQL]ŸFtesë për diskutimEũģŶģƉƵŶģƐŝĂĚŵŝŶŝƐƚƌĂƚģƐƐŚƚĞƚģƌŽƌĞƉƵƐŚŽŚĞƚƉĂƚģĚƌĞũƚģŶŐĂƉƵŶĂŶŐĂĚƌĞũƚŽƌŝŝƟũ͕ŝĐŝůŝ͕ŶģŬģƚģƌĂƐƚ͕ŬĂƐŚŬĞůƵƌƚģŐũŝƚŚĂƉƌŽĐĞĚƵƌĂƚĞƉĂƌĂƐŚŝŬƵĂƌĂŶŐĂůŝŐũŝ͘^ŝŵĞŶĚŽŶŝ͕ŬƵũƚĚƵŚĞƚƚ͛ŝĚƌĞũƚŽŚĞƚŶģƉƵŶģƐŝƉģƌnjŐũŝĚŚũĞŶĞŬģƐĂũĕģƐŚƚũĞũĞ͍EģƌĂƐƚƐĞƚģĂƌĚŚƵƌĂƚĮŶĂŶĐŝĂƌĞŶƵŬŝĂŵƵŶĚģƐŽũŶģ͕ a ka të drejtë ai të marrë një avokat të ƉĂŐƵĂƌŶŐĂƐŚƚĞƟ͍Sfera e të drejtave vetjake, si: e drejta e fjalës së lirë, e drejta e organizimit në shoqata dhe e drejta e pronës private, rregullohet nga ligje civile, të cilat së bashku formojnë kodin civil.Marrëdhëniet në fushën profesionale, ato mes të punësuarve dhe punëdhënësve, të drejtat e punëtorëve dhe mbrojtja në punë rregullohen nga ligjet mbi punësimin, të cilat së bashku përbëjnë kodin e punës. Ligjet që rregullojnë marrëdhëniet në familje formojnë kodin e familjes; ato që përcaktojnë rregullat e qarkullimit rrugor përbëjnë kodin rrugor, e kështu me radhë. Marrëdhëniet mes institucioneve dhe qeverisë, mes qeverisë dhe pushtetit lokal ose mes të punësuarve dhe administratës publike rregullohen përgjithësisht nga ligje administrative, të cilat marrin emërtime të ndryshme, si: ligji mbi administratën shtetërore, ligji për qeverisjen vendore ose ligji i nëpunësit civil. Tërësia e këtyre ligjeve formon kodin administrativ. Ligjet që rregullojnë sistemin gjyqësor dhe veprimtarinë e gjykatave në vend formojnë kodin gjyqësor.