Page 39 - Demo

37 Të drejtat e njeriut dhe vlerat e një shoqërieTë drejtat e njeriut janë në evolucion të vazhdueshëm prej shekujsh tashmë. Në epoka të ndryshme, njerëzimi ka luftuar për të drejta gjithnjë e më të përparuara se ato që gëzonte më parë. Kështu, në antikitet skllevërit dëshironin të ishin të lirë, në mesjetë bujkrobërit luftonin për të siguruar të drejtën e pronësisë mbi tokën e tyre, në fillesat e shtetit modern, gjatë shekujve XVIIVXIII, ka pasur përpjekje për të rrëzuar privilegjet e klasës së aristokracisë e për t’u dhënë klasave të tjera të drejta politike. tema 1 Ç’janë të drejtat e njeriut?Terma dhe koncepte: WŸGUHMWDWŸQMHULXWWŸGUHMWDWKHPHORUHWŸQMHULXWOLULQHJDWLYHOLULSR]LWLYHWŸGUHMWDQDW\\URUHFtesë për diskutimĚŽĚŝƚģ͕:ŽŶŝĚĂĚŚĞ<ůĞũĚŝƐŚŬŽũŶģŶģƐŚŬŽůůģĚƵŬĞŬĂůƵĂƌƉģƌŵĞƐŶũģƉĂƌŬƵƚģǀŽŐģůŵĞƉĞŵģĞƐƚŽůĂ͘ƋƐŚƵŵģũĂŶģĨĂŵŝůũĂƌŝnjƵĂƌŵĞŬģƚģƌƌƵŐģ͕ƐĂƋģŶƵŬƉĂƌĂŶĚŽĚŚƚģŶĚĂůĞŶĞƚģŬƵŶĚƌŽũŶģƉĂŵũĞŶƉģƌƌĞƚŚ͘WŽƚ͛ŝƉLJĞƐģƐŚƉģƌŶĚŽŶũģŚŽůůģƐŝŶģůŝĚŚũĞŵĞƉĂƌŬƵŶ͕ŶĚŽƐŚƚĂŶƵŬĚŽƚģĚŝŶģƐŝƚģƉģƌŐũŝŐũĞŶ͘ffiŶũģũƚĂŐũģŶĚŽĚŚŵĞƚģůŝŶĚƵƌŝƚŶģŶũģƉĞƌŝƵĚŚģŶģƚģĐŝůģŶƚģĚƌĞũƚĂƚĞŶũĞƌŝƵƚĞŬnjŝƐƚŽũŶģƉƌĞũƐŚĞŬƵũƐŚ͘EĂĚƵŬĞƚĂƋĞnjĂŬŽŶƐŚŵĞƚģŐģnjŽũŵģůŝƌŝŶģĞłĂůģƐ͕ƚģƉƌŽŶģƐĞƚģďĞƐŝŵŝƚĨĞƚĂƌ͕ƐĂŶƵŬŶĂƐŚŬŽŶŵĞŶĚũĂƚģƌĞŇĞŬƚŽũŵģŶģůŝĚŚũĞŵĞĞŬnjŝƐƚĞŶĐģŶĞŬģƚLJƌĞƚģĚƌĞũƚĂǀĞ͘EģĨĂŬƚ͕ŶƵŬŬĂƋĞŶģŐũŝƚŚŵŽŶģŬģƐŚƚƵ͘Prej viteve gjashtëdhjetë-shtatëdhjetë të shekullit të kaluar, pra të shekullit XX, është luftuar për më shumë të drejta për gratë, fëmijët dhe punëtorët. Në shekullin XXI, vërehet se janë shtuar dukshëm përpjekjet në fushën e të drejtave për barazi gjinore, pra për të drejtat e barabarta mes burrave e grave, për të drejtat e homoseksualëve dhe transeksualëve, si dhe për të drejtën e privatësisë.Pra, siç mund të merret me mend, të drejtat themelore të njeriut nuk kanë qenë përherë ato që gëzojmë sot në shekullin XXI, të cilat i konsiderojmë si të mirëqena dhe të patjetërsueshme. Ato kanë ecur paralelisht me ndryshimin e nevojave themelore të shoqërisë dhe me transformimin e vlerave të kësaj shoqërie. Kështu, ka pasur një periudhë kur, për shtresa të caktuara të popullsisë, koncepti i lirisë ishte ende tabu, ndërsa në periudha të tjera, koncepti i të drejtës për të votuar ishte i lidhur me atë të pronës. Në antikitet, ŵƵŶĚƚģƉģƌŵĞŶĚŝŶĚŽŶũģƉĞƌŝƵĚŚģƚģŚŝƐƚŽƌŝƐģƐģŶũĞƌģnjŝŵŝƚ, kur një ose disa të drejta të njeriut nuk respektoheshin? Si kanë reaguar shoqëritë e atëhershme ndaj kërkesave të shtresave pa ose me pak ƚģĚƌĞũƚĂ͍ƐŚŝŚŶŝŶĚŽŶũģŶŐũĂƐŚŵģƌŝŵĞďĞƚĞũĂƚƉģƌƚģĚƌĞũƚĂƚĞŶũĞƌŝƵƚƋģnjŚǀŝůůŽŚĞŶƐŽƚ͍