Page 42 - Demo

40Deklarata Universale ƉģƌƚģƌĞũƚĂƚĞEũĞƌŝƵƚ Të drejtat e njeriut dhe demokraciaTë drejtat e njeriut evoluojnë me shoqërinë dhe zhvillimin e saj, siç u argumentua edhe në temën e mëparshme. Shoqëria njerëzore është e larmishme dhe të tilla janë edhe të drejtat e njeriut. Ato përfshijnë sfera të ndryshme shoqërore, siç janë: sfera personale, ekonomike, sociale, kulturore e të tjera. Në sistemet e demokracisë liberale, të drejtat e njeriut jo vetëm mbrohen me ligj, por ato janë edhe objekt ndryshimesh në varësi të nevojave të qytetarit, në mënyrë që të respektohet sfera e autonomisë vetjake, duke kufizuar njëkohësisht të drejtat e tij në lidhje me të tjerët.Kështu, garantimi real i të drejtave të njeriut është i mundur kur bashkëjetesa në një shoqëri rregullohet nëpërmjet ligjit, kur shteti ekziston dhe institucionet e tij i kryejnë funksionet e tyre dhe kur qytetarët edukohen me idenë se të drejtat janë pjesë e pashmangshme e jetës së përditshme. Pavarësisht nga kategorizimet që mund t’iu bëhen, të drejtat e njeriut kanë një emërues të përbashkët: mbi çdo të drejtë tjetër qëndrojnë: e drejta e jetës, e drejta për të jetuar me dinjitet dhe e drejta për të gëzuar barazi të plotë. Këto tri parime i gjejmë edhe në tri nenet e para të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut, të miratuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara dhe të ratifikuar nga gati gjithë shtetet e botës. Askush nuk ka të drejtë t’i marrë jetën tjetrit ose ta detyrojë atë të jetojë pa dinjitet. Nëpërmjet ratifikimit të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut, vetë shtetet bëhen garant për këto elemente themelore të jetës së njeriut. Mbi bazën e tyre, duhet të vendosen gjithë të drejtat e tjera të njeriut. Kategoritë e ndryshme të të drejtave të njeriutSiç u tha edhe më sipër, sferat e jetës njerëzore janë të larmishme. Të tilla janë edhe të drejtat e njeriut, të cilat mund të grupohen në:Të drejta civile. Janë ato të drejta të njeriut, pjesën më të madhe së të cilave, kushtetutat dhe ligjet i konsiderojnë si të drejta që lindin bashkë me njeriun. Ato konsiderohen si të drejta thelbësore, të pamohueshme dhe garantohen tema Kategoritë e të drejtave të njeriut dhe rëndësia e tyre 2Terma dhe koncepte: WŸGUHMWDFLYLOHWŸGUHMWDSROLWLNHWŸGUHMWDHNRQRPLNHWŸGUHMWDVRFLDOHWŸGUHMWDNXOWXURUH   WŸGUHMWDSŸUPMHGLVLQWŸGUHMWDSŸU]KYLOOLPHOHNWRUDWDNWLYHOHNWRUDWSDVLYFtesë për diskutimEģ^ŚƋŝƉģƌŝŶģĞƉĞƌŝƵĚŚģƐϭϵϰϱͲϭϵϵϬ͕ƌĞŐũŝŵŝƚŽƚĂůŝƚĂƌŝŬŽŚģƐƉƌŽƉĂŐĂŶĚŽŶƚĞĨƵƋŝƐŚģŵƐĞĚĞŵŽŬƌĂĐŝĂĞŬnjŝƐƚŽŶƚĞ͕ŵĂĚũĞĂũŽĞŵģƌƚŽŚĞũ͞ĚĞŵŽŬƌĂĐŝƉŽƉƵůůŽƌĞ͘͟EģĨĂŬƚ͕ŶģǀĞŶĚnjŚǀŝůůŽŚĞƐŚŝŶnjŐũĞĚŚũĞƉĞƌŝŽĚŝŬĞ͕ŚĂƌƚŽŚĞƐŚŝŶůŝƐƚĂŬĂŶĚŝĚĂƚģƐŚĚŚĞŐũŝƚŚŬƵƐŚŵďŝŵŽƐŚģŶƚĞƚģŵďģĚŚũĞƚģǀũĞĕ͕ŵƵŶĚƚģǀŽƚŽŶƚĞ͘ŵƵŶĚƚģƚŚƵŚĞƚƐĞ͕ŶģŬģƚģƌĂƐƚ͕ďģŚĞũłĂůģƉģƌŶũģĚĞŵŽŬƌĂĐŝƚģŶũģŵĞŶĚƚģ͍