Page 101 - Demo

99TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIA7HDWUL DPHULNDQ QGU\\VKH QJD DL HYURSLDQ QXN NLVKWH QGRQMs WUDGLWs Ws ODVKWs 1s YLWLQ ffiffi QsNju Jork, u themelua teatri “Guilt”, qëllimi kryesor i të cilit ishte përmirësimi i teatrit amerikan duke sjellë përvojën e teatrit të huaj, sidomos atij evropian. Një nga dramaturgët që krijoi për këtë teatër, ishte Juxhin O’Nili (XJHQH2¶1HLOOflflflffi TsSDWLQMsQGLNLPWsPDGKQJDWHDWULWHYURSLDQVLGRPRV Qs SHULXGKsQ H ¿OOLPLWWs NULMLPWDULVs 1s NRKsQ H SMHNXULVs DL NULMRL QMs GUDPDWXUJMLPHkarakter demaskues të jetës së shtresave të pasura amerikane. Ndër dramat më të mira të tij janë: ³0DMPXQL OHVKDWRU´ ffi  GKH ³3HUDQGRUL ;KRQ´ .DT L PDGK ND THQs QGLNLPL L WHDWULW Ws 2¶1LOLWnë teatrin amerikan, saqë, në Nju-Jork, në sezonin teatror 1924-1925, shfaqeshin pesë drama të tij në të njëjtën kohë. Pas Luftës së Dytë Botërore, ai shkroi dramat e fuqishme: “Udhëtim i gjatë drejt natës” (1956) dhe “Një hënë për bastardët” (1957). Dramaturgjia e tij ruajti gjatë gjithë kohës karakterin e saj shoqëror, në thelb realist. Në vitet ’20, në Amerikë, mori një zhvillim shumë të madh e ashtuquajtura komedia muzikore, traditë që e dallon edhe sot e kësaj dite teatrin amerikan.3DV/XIWsVVs'\\Ws%RWsURUH, zhvilloi krijimtarinë e tij dramaturgu amerikan Artur Miler (Arthur Lorka, \Bernarda Albës\KorçësArtur Miler me bashkëshorten e tij Merilin Monrovdekur”. Pas vitit 1930, ai shkroi dramat: “Dasmë gjaku” (1933), “Jerma” (1934) dhe “Shtëpia e Bernarda Albës” (1935). Duke marrë familjen si bërthamë të veprave të tij, ai zhvilloi simbole të fuqishme dramatike, që lidhen me luftën për lirinë individuale kundër tiranisë. Teatri amerikanMiller, 1915-2005). Mileri, me fuqinë e veprave të tij, vërtetoi se format realiste të shprehjes, mbeteshin përsëri mbizotëruese në teatrin amerikan dhe evropian. Drama “Shtrigat e Salemit”, që u bë e famshme në gjithë botën për guximin dhe forcën e madhe dramatike, mund të shihet si alegori e një vale të madhe antikomuniste ndaj gjithë njerëzve me prirje të majta në ShBA. Në rrugë të reja eci Artur Mileri me hartimin e dramës “Vdekja e komisionerit”. Në këtë vepër autori theu plotësisht kornizën e vjetër të dramës së njohur klasike aristoteliane, duke futur retrospektivën; koha në këtë dramë nuk ecën vetëm drejt së ardhmes, por kthehet edhe nga e shkuara. Me përjashtim të dramës ³9GHNMD H NRPLVLRQHULW´ Qs GUDPDW H YHWDffl ³7sgjithë bijtë e mi” (1947), “Shtrigat e Salemit” (1953), \ndihen ndikimet e Henrik Ibsenit.