Page 103 - Demo

101TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIA6LPEROL]PLLVKWHQMsOsYL]MHHIXQGLWWsVKHNXOOLW;,;GKH¿OOLPLWWsVKHNXOOLW;;'XNHVKSUHVXDUWsrikthente kuptimin fetar dhe shpirtëror në teatër, simbolizmi përdori mitin, legjendën dhe simbolet në një përpjekje për të shkuar përtej realitetit të përditshëm. SIMBOLIZMI, EKSPRESIONIZMI DHE SURREALIZMI15.XUVHHNVSUHVLRQL]PLLVKWHQMsOsYL]MHTsX]KYLOOXDGKHOXOs]RLQs*MHUPDQL¿OOSDV/XIWsVVs3DUsBotërore. 6LPEROL]PLNjë nga përfaqësuesit kryesorë të simbolizmit ishte dramaturgu suedez, August Strindbergu (1849-1912). Krijimtaria e tij u zhvillua në një rrugë plot zigzage dhe me mjaft kontradikta të brendshme. Në të vërtetë, disa vepra të tij i përkisnin dy rrymave të tjera të rëndësishme të teatrit evropian: natyralizmit dhe ekspresionizmit. Në pjesën e parë të krijimtarisë, ai shkroi drama që PXQGWsNUDKDVRKHQPHDWRWs,EVHQLW(WLOOssVKWsGUDPDHWLM³=RQMXVKD=KXOL´ flflfl 0sYRQsdramaturgjia e tij do ta drejtonte vëmendjen kryesisht nga pasqyrimi i problemeve dhe i shqetësimeve të veta personale, qoftë në truallin intim, personal, qoftë në truallin botëkuptimor, dhe për këtë ai GRW¶L GUHMWRKHM VLPEROL]PLW7sWLOOD GRWs LVKLQ GUDPDWffl ³ÞDL´ flfl  ³9DOOMD H YGHNMHV´ ffi trilogjia “Rruga për Damask” (1904), “Sonata e fantazmave” (1907), “Rruga kryesore” (1905) etj. Në shumë prej dramave të tij, Strindbergu synonte të imitonte formën në dukje të palidhur të ëndrrës, ku gjithçka është e mundshme dhe e arritshme. Poeti frankofon belg Moris Meterlinku (Maurice Maeterlinck), 1862-1949, është një nga përfaqësuesit NU\\HVRUsWsVLPEROL]PLW1s¿OOLPHWHNDUULHUsVDLVKNURLQMsQXPsUSMHVsVKSsUNXNXOODSRUGUDPDWmë të njohura të tij janë “Peliasi dhe Melisanda” (Pelleas and Melisande (1892) dhe \(1908), e cila njihet si pjesa më e suksesshme e Meterlinkut. Subjekti i saj mbështetet në temën e NsUNLPLWWsOXPWXULVsTsVLPEROL]RKHWQJD=RJXL.DOWsU(GKHSVHsVKWsNRQFHSWXDUVLKLVWRULSsUIsPLMsGUDPDsVKWsVKXPsHJMDWsSsUWsPEDMWXUYsPHQGMHQHW\\UHfflDMRPDGMHsVKWsQMsV¿GsHGKHpër të rriturit modernë të mësuar me një lloj zbavitjeje më të të shpejtë, më të drejtpërdrejtë e më provokuese. Në këtë pjesë mund të gjenden edhe nota të forta kritike antifetare. (NVSUHVLRQL]PL(NVSUHVLRQL]PLLVKWHQMsOsYL]MHTsX]KYLOOXDGKHOXOs]RLQs*MHUPDQL¿OOSDV/XIWsVVs3DUs%RWsURUHdhe u karakterizua nga përpjekja për të dramatizuar gjendjet subjektive me anë të përdorimit të shtrembërimeve, imazheve tronditëse, shpeshherë groteske, dhe dialogut lirik dhe jorealist. Në përmbajtje, drama e kësaj periudhe ka qenë revolucionare dhe i ka portretizuar institucionet e shoqërisë, veçanërisht familjen borgjeze, si groteske, shtypëse dhe materialiste. 6LUHDNVLRQQGDMIRUPDOL]PLWQsDUWSRJMDWs/XIWsVVs3DUs%RWsURUHQs(YURSsX]KYLOOXDOsYL]MDHsurrealizmit.