Page 109 - Demo

107TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIA7HDWULHN]LVWHQFLDOLVWGKHWHDWULLDEVXUGLWlindën si reagim ndaj pasojave politiko-shoqërore dhe ¿OR]R¿NRNXOWXURUHWs/XIWsVVs'\\Ws%RWsURUH7HDWULLDEVXUGLWPEDMWLTsQGULPNULWLNQGDMGUDPsVtradicionale aristoteliane dhe e reformoi atë, duke ngjitur në skenë pjesë me subjekte të çuditshme, të papritura dhe surrealiste.Euxhen JoneskoTEATRI EKZISTENCIALIST DHE TEATRI I ABSURDIT 177HDWULHN]LVWHQFLDOLVWTeatri i absurditËshtë togfjalësh që u përdor për herë të parë nga eseisti Martin (VOLQSsUWsSsUVKNUXDUGLVDGUDPDWXUJsWsYLWHYH¶GKH¶Tsndanin të njëjtën pikëpamje në lidhje me absurditetin e gjendjes njerëzore. Në dramat e tyre, gjuha racionale u zëvendësua nga gjuha e klisheve, nga fraza të rëndomta dhe pa lidhje, ndërsa veprimet logjike u zëvendësuan nga veprime të pakuptimta dhe të mekanizuara që përsëriten në formën e ritit. Motivimi realist psikologjik u zëvendësua nga sjellja e automatizuar, që në VKXPLFsQH UDVWHYHQXNLVKNRQDVSDNVLWXDWsVVsGKsQs(GKHpse problematika është serioze, toni i pjesëve absurde është komik dhe ironik. Autorët absurdë më të njohur janë: Euxhen Jonesko (XJqQH,RQHVFR Samuel Beket (Samuel Becket), Zhan Zhenet (Jean Genet), Fernando Arrabal, Harold Pinter etj.Në veprën e tij “Këngëtarja tullace”, që autori, Euxhen Jonesko,HTXDMWLDQWLNRPHGLVKSsU¿OOHQWsJMLWKDSULWVKPsULWsTsYLMQsQJDGUDPDWUDGLFLRQDOH1sWsQXNNDVXEMHNWWsPLUs¿OOWsSHUVRQD]KHWnuk kanë asnjë thelb, madje nuk ka kurrfarë këngëtareje. Dialogu rezulton shpeshherë i pakuptueshëm, gjuha e humbet karakterin e saj komunikues dhe bëhet gjithmonë e më shumë shkak i PRVNRPXQLNLPLW GKH L NRQÀLNWLW PLGLV SHUVRQD]KHYH .XUVH Qsveprën e tij “Rinoceronti”, Jonesko godet fuqishëm, me një Ekzistencialiste quhen ato vepra që mbrojnë pikëpamjet e ekzistencializmit, i cili mbizotëroi si një UU\\PsHUH¿OR]R¿NHSDV/XIWsVVs'\\Ws%RWsURUH'\\QJDSsUIDTsVXHVLWNU\\HVRUsWsWLMVKNULPWDUsWfrancezë Zhan Pol Sartri (Jean Paul Sartre) dhe $OEHUW .DP\\ (Albert Camus), shumë nga SLNsSDPMHWHW\\UHLSURSDJDQGXDQHGKHQsSsUPMHWWHDWULW7H]D NU\\HVRUHH6DUWULWXPEsVKWHWQsEHVLPLQ VH VRW QXN ND Ps YOHUD RVH VWDQGDUGH ¿NVH VLSDV Ws FLODYH QMHULX GXKHW Ws MHWRMs GKHprandaj, çdonjëri prej nesh, duhet të krijojë kodin personal të sjelljes, pavarësisht konvencioneve të imponuara nga shoqëria. Vetëm në këtë mënyrë njeriu mund të ekzistojë si një qenie njerëzore HSsUJMHJMVKPHGKHNULMXHVHSsUQGU\\VKHQMHULXsVKWsWKMHVKWQMsDXWRPDWRVHURERW7HGUDPDHvet “Djalli dhe Perëndia e mirë”, Zhan Pol Sartri vendosi alternativën midis së mirës dhe së keqes. Në pjesën e Albert Kamysë “Kaligula” gjejmë çmendurinë plot vrasje nën trajtën e një aspirate të çuditshme drejt absolutes dhe të pamundurës. Duke e shtyrë më tej mendimin e tij, Kamyja shprehu LGHQs VH MHWD H QMHULXW sVKWs H QGsUWXDU PEL QMs NHTNXSWLP .XUVH WH GUDPD ³7s GUHMWsW´ DXWRULYHQGRVLSDUDQMsUHYROXFLRQDULGLOHPsQffl³7sYUDVsDSRMR\