Page 111 - Demo

109TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIA1sIXQGWsVKHNXOOLW;,;WsTXDMWXUVLVKHNXOOLLSURJUHVLWPHVKIDTMHQH¿JXUDYHWsWLOODVLffl0DUNVLDarvini, Frojdi etj., ndodhi, së pari, një përmbysje në konceptet e vjetra shoqërore, psikologjike, fetare e politike.6sG\\WLQGRGKLQMsUHYROXFLRQQsPsQ\\UsQHNRPXQLNLPLW0H]KYLOOLPLQHWHOHJUD¿WWsWHOHIRQLWWsIRWRJUD¿VsWs¿OPLWGKHWsWHOHYL]LRQLWNXOWXUDWsQGU\\VKPHTsNLVKLQPEHWXUWsODUJsWDSDSULWXUXbënë të njohura për njëra-tjetrën. 1sWHDWsUGDOMDHUHJMLVRULWVLDUWLVWPsYHWHHEsULVKHNXOOLQ;;VKHNXOOLQHUHIRUPsVWHDWURUHVLdhe të drejtimeve dhe stileve të ndryshme. RRYMA, SHKOLLA DHE STILE TEATRORE BASHKËKOHORE18Në Gjermani, Xhorxhi II, Duka i Sakse-Meiningenit (Georg II, Duke of Saxe-Meiningen), ishte i pari që në rolin e regjisorit, theksoi aspektin e ansamblit të shfaqjes. Ai entuziazmoi shumë njerëz të teatrit, bashkëkohës dhe pasardhës së tij. Në Paris, Andre Antuani (André Antoine), që u çmua si krijuesi i regjisurës moderne franceze, me \Teatri i lirë\ (1887), e ndjeu fuqishëm këtë ndikim. Zvicerani Adolf Apia (Adolphe Appia) 1862-1921, me shkrimet teorike dhe me praktikën e tij skenike, sidomos atë muzikore, ka lënë trashëgimi parimet e një metode të re në vëniet në skenë, veçanërisht, për sa i përket harmonizimit të lojës së aktorit me përbërësit e tjerë të skenës. 1sVNHQRJUD¿DL]sYHQGsVRLGHNRULQHSLNWXUXDUPHGHNRULQWUHGLPHQVLRQDOVLGKHLGKDVKXPsrëndësi ndriçimit dhe muzikës. Reformat e shpallura nga Apia i përfaqësoi edhe personaliteti tjetër i reformimit të teatrit, anglezi Eduard Gordon Krejgu (GZDUG*RUGRQ&UDLJ flffi1sYHSUsQe tij teorike “Arti i teatrit” (1905), ai nënvizon vlerën krijuese të regjisorit, të cilit duhet t’i referohen të JMLWKDHOHPHQWHWHVSHNWDNOLWGXNH¿OOXDUQJDORMDHDNWRULWHGHULWHVNHQRJUD¿D$LNsUNRQWHNULMLPLQe një teatri të bazuar vetëm në ritmin dhe lëvizjen. Kostandin StanislavskiReformatori i madh i teatrit rus Kostandin Stanislavski (1863-1938) la si trashëgimi mësime të çmuara të stilit realist të artit të interpretimit të aktorit, të metodologjisë së zbulimit të së vërtetës organike. Në mënyrë të veçantë, ai ka përpunuar raportin personazh-aktor. Për ta interpretuar sa më mirë personazhin, aktori duhet të futet në lëkurën e tij, pra të shkrihet me të. Stanislavski, arriti të harmonizojë dy rrymat kryesore të aktrimit: artin e të përjetuarit dhe artin e Ws SDUDTLWXULW7s MHWXDULW sVKWs SsUPEDMWMD H ORMsV Vs DNWRULWdhe të paraqiturit është forma e saj. Ato ekzistojnë në unitet me njëra-tjetrën. Ky unitet vihet re edhe në elemente të tjera: XQLWHWLL¿]LNHVPHSVLNLNHQLREMHNWLYHVPHVXEMHNWLYHQLWUXSLWGKH L VKSLUWLW L DNWRULW¿JXUs GKH DNWRULWQMHUL L LQVWUXPHQWLWdhe i instrumentistit që janë brenda tij. Në shkollën e Stanislavskit u përgatit edhe Vsevolod Mejerholdi (1874-1942), por ai u shkëput shpejt nga kulti “i së vërtetës intime” të Stanislavskit, duke përqafuar simbolizmin, teatralizmin, teatrin e konvencionit, marionetën, maskën dhe përparësinë e formës mbi përmbajtjen. Sipas