Page 132 - Demo

130TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIAMe çlirimin e vendit, teatri shqiptar hyri në rrugën e zhvillimit të tij profesionist. Në vitin 1945, u ngrit i pari teatër profesionist i TXDMWXU ³7HDWULL6KWHWLW´ PsYRQs ³7HDWUL3RSXOORU´VRW ³7HDWULKombëtar”) dhe pranë tij u ngrit edhe shkolla e parë dramatike me aktorë amatorë. TEATRI PAS VITIT 194425Në këtë kohë u krijuan disa teatro profesioniste në qytete të ndryshme të Shqipërisë. Dramaturgjia njohu arritje të ndjeshme, edhe pse iu nënshtrua metodës së realizmit socialist, gjë që NX¿]RLODUPLQsHVWLOHYHGKHWsPHWRGDYHNULMXHVHPërgjithësisht, është pranuar se teatri profesionist i pasluftës, burimet i kishte në grupet teatrore amatore të lëvizjes partizane nga viti 1942 deri më 1944, por është e qartë se rrënjët i ka më herët, dhe pikërisht në shoqëritë teatrore të viteve ’20-’30, kryesisht tek ato të Shkodrës dhe të Korçës. Grupet amatore të lëvizjes partizane, që udhëtonin nga një zonë në tjetrën në vitet e fundit të luftës, jo vetëm argëtonin partizanët, por edhe bënin punë edukative me fshatarët për idealet dhe domosdoshmërinë e revolucionit komunist në vend. Ky mund të konsiderohej një teatër politik, ku gërshetohej debati e polemika, heroizmi, nacionalizmi, sentimentalizmi dhe satira. Ndër autorët e parë të teatrit partizan qenë Zihni Sako (1912-1981), Gjikë Kuqali (1921-1944), dhe Besim Levonja (1922-1968), i cili është veçanërisht i njohur për komedinë me tri akte “Prefekti” (1948).Teatri \7HDWURWSURIHVLRQLVWHGKHUHSHUWRULLW\\UHNë vitet ’50-të, repertori përbëhej kryesisht nga pjesët e huaja të dramaturgjisë ruse, kjo për arsye se shumë artistë të rinj që studiuan në shkollat dramatike të Bashkimit Sovjetik, sollën frymën ruse të interpretimit dhe të regjisurës. Që këtej, nis tradita e një interpretimi realist të shkollës teatrore shqiptare, që mbështetet në sistemin e Stanislavskit. Dritën e skenës e panë edhe mjaft vepra të tjera të shquara të dramaturgjisë botërore, si “Hamleti”, “Otello”, “Shumë zhurmë për asgjë”, “Nata e dymbëdhjetë”, “Zbutja e kryeneçes” e Shekspirit, “Intrigë e Dashuri\t, “Revizori”, “Martesa” e Gogolit dhe shumë të tjera. 7HDWURWSURIHVLRQLVWHTsXNULMXDQSDVIRUPLPLWWs7HDWULWWs6KWHWLWVRW7HDWUL.RPEsWDUMDQsfflWHDWUL³0LJMHQL´Qs6KNRGsU ffiffi WHDWUL“Andon Zako Çajupi” në Korçë (1951), teatri “Aleksandër Moisiu” në Durrës (1953), teatri “Petro Marko” i Vlorës (1962), teatri “Skampa” (OEDVDQ ffi  WHDWUL L *MLURNDVWUsV ffifl  WHDWUL L )LHULW ffi Ndërsa në vitet ’80-të u krijuan teatrot profesioniste në Berat dhe Peshkopi. Krahas tyre u krijuan dhe 15 teatro të varietesë. Në vitin ffiXNULMXDHGKH7HDWULL.XNXOODYH