Page 133 - Demo

131TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIA5HJMLVRUsWDNWRUsWGKHVNHQRJUDIsWHSDUs Dramaturgjia Pavarësisht arritjeve shumë të mëdha, në vitet e para pas çlirimit, duhet thënë që repertori u orientua më së shumti nga drama e re shqipe e realizmit socialist,oNDHNX¿]RLVKXPsYL]LRQLQHWHDWULWVKTLSWDUGKHKDSMHQHWLMQGDMWHDWULW HYURSLDQ NX¿]RL YsUWHWsVLQs LGHRDUWLVWLNH ODUPLQs H VWLOHYH GKHWsmetodave krijuese. Hapin e parë në dramaturgji e bëri Kolë Jakova me dramën heroike “Halili dhe Hajrija” (1950). Vepra përshkohet nga ndjenja H WKHOOs H DWGKHGDVKXULVs $MR SDVT\\URQ OXIWsQ H ¿VLW Ws .HOPHQGLW Ws6KTLSsULVsYHULRUHPHNU\\HWDU+DOLO*DUULQs¿JXUsNMRHIRONORULWVKTLSWDUNXQGsU 6XOHMPDQ 3DVKsV Vs 6KNRGUsV Qs VKHNXOOLQ ;9, 0H QLYHO Ps WsODUWsDUWLVWLNHPsHYOHUsVXDUsVKWsGUDPDPHNDWsUDNWHH.RO-DNRYsV³7RNDMRQs´ ffi .XUVHnë komedinë “Karnavalet e Korçës” (1964) të Spiro Çomorës, subjekti shtjellohet në Korçën e viteve ’30-të. Sulejman Pitarka e nisi karrierën e dramaturgut me dramën “Familja e peshkatarit” ffi HYsQsQsVNHQsPHPMDIWVXNVHVQsVKXPsWHDWURMRYHWsPQs7LUDQsSRUHGKHQsT\\WHWHtë tjera, kurse aktori tjetër i shquar Ndrekë Luca (1927-1993) shkroi dramën historike me pesë akte “Shtatë shaljanët” (1958). Dramaturgu që pasqyron më mirë prirjet e kësaj periudhe është Loni Papa (l. 1932). Drama e njohur e tij me dy akte “Cuca e maleve” (1967), pasqyron luftën e një vajze SsUEDUD]LQs¿VHWPDOsVRUHIHXGDOHWs6KTLSsULVsVs9HULXW.MROXIWsXEsPsHIU\\WVKPHVLGRPRVnë fund të viteve ’70, në kulm të fushatës për emancipimin e gruas në Shqipëri. Ajo është vënë në VNHQsQH7HDWULW.RPEsWDUPHQMsVXNVHVWsMDVKWs]DNRQVKsPQJD$UWLVWLL3RSXOOLWUHJMLVRULPirro Mani. Gjithashtu, prej saj është krijuar edhe një libret e shfaqje baleti.VERIFIKONI NJOHURITË Cilat ishin burimet që çuan në krijimin e teatrit profesionist shqiptar? Cilat janë teatrot profesioniste që u krijuan pas çlirimit? Ç’dini për repertorin e këtyre viteve? Cilët ishin aktorët dhe regjisorët e parë shqiptarë të teatrit profesionist? Ç’dini për dramaturgjinë që u krijua pas çlirimit dhe cila ishte tematika e saj? Bëni kërkime se si u pasqyrua metoda e realizmit socialist në dramën dhe teatrin e ri shqiptar. Shkruani një ese dhe diskutoni në klasë.Veprimtari kërkimore individuale ose në grupVeprimtari dhe punë krijuese në grup dhe individuale Lexoni në klasë komedinë e Spiro Çomorës “Karnavalet e Korçës” duke u ndarë në role. Shqyrtojeni atë si një mundësi për projektin tuaj teatror.Regjisorët e parë të teatrit profesionist shqiptar u formuan në shkolla të huaja. Sokrat Mio studioi në Paris. Pandi Stillu (1914-1970), një tjetër pionier i regjisurës shqiptare, i kreu studimet në Rumani. 0sffiXHPsUXDQs7HDWULQ3RSXOORUSRUSXQRLHGKHQsT\\WHWHWsWMHUDWsYHQGLW$LYXULQsVNHQs SUHPLHUD SUHMWs FLODYHPXQGWs SsUPHQGLPffl ³7RND MRQs´ H.RO -DNRYsV ³6KWDWs VKDOMDQsW´ H1GUHN/XFsV³1MsOHWsUHKXPEXU´H.DUD[KDOHV³%RUJMH]L¿VQLN´H0ROLHULW³0EUHWL/LU´H6KHNVSLULW“Karnavalet e Korçës” e Spiro Çomorës etj. Në këtë periudhë u formuan në vende të ndryshme të (YURSsV/LQGRUHHGKHPMDIWUHJMLVRUsWsULQMVLPirro Mani, Mihal Luarasi, Kujtim Spahivogli, Esat 2NWURYD6HUD¿Q)DQNX etj. Ndër skenografët që dhanë kontributin e tyre në këto vite mund të veçojmë: +\\VHQ'HYROOLQ,$JLP=DMPLQ.VHQRIRQ'LORQ6KDEDQ+\\VsQetj. Në këtë kohë, në fushën e aktrimit u shquan shumë aktorë, si: Mihal Popi, Loro Kovaçi, Zef Jubani, Pjetër Gjoka, Naim Frashëri, Sandër Prosi, Marie Logoreci, Ndrek Luca, Violeta Manushi, Tinka Kurti, Kadri Roshi, Drita Pelingu, Margarita Xhepa etj.