Page 25 - Demo

23GJUHA DHEKOMUNIKIMI TEATRORTEMATIKA 1Tragjedia \TRAGJEDIA TRADICIONALE DHE KARAKTERISTIKAT E SAJ Fjala tragjedi vjen nga fjalët greke tragos, cjap dhe ode, këngë; mendohet se tragjedia e ka prejardhjen nga ditirambi, një himn që këndohej në kor përpara ritualeve fetare për nder të Dionisit, perëndisë së verës, të rilindjes dhe të pjellorisë. Anëtarët e korit quheshin tragos, prandaj dhe kënga e tyre u quajt tragoide, kënga e cjapit. Shembujt më të mirë të tragjedisë mbeten edhe sot e kësaj dite tragjeditë greke.Tragjedia tradicionale ka këto veçori: xHeroi tragjik është një person i jashtëzakonshëm: një mbret, një mbretëreshë, gjeneral ose ¿VQLN 0H QMs IMDOs SHUVRQ PH VWDWXV Ws YHoDQWs SROLWLNRVKRTsURU 1s WUDJMHGLQs JUHNH$QWLJRQD(OHNWUD(GLSL.UHRQWLHWMMDQsDQsWDUsWsIDPLOMHYHPEUHWsURUHxFigura qendrore e tragjedisë është mbërthyer në një seri situatash tragjike: për shembull, (GLSLSDHGLWXUYUHWWsDWLQGKHPDUWRKHWPHWssPsQxSituata bëhet e pariparueshme. Nuk ka kthim prapa dhe as rrugëdalje. Personazhi përballet me fatin tragjik deri në fund.xHeroi ose heroina e pranon përgjegjësinë për veprimet e veta dhe tregon një gatishmëri dhe aftësi të jashtëzakonshme për të përballuar vuajtjet që i kanë rënë mbi krye nga fati tragjik. Kjo ndodh edhe me heroin, edhe me personazhin që përfaqëson të keqen: ata e pranojnë IDWLQHW\\UH(GLSLYHUERKHW$QWLJRQDYGHV2WHOORMDYUHWYHWHQxGjuha e tragjedisë tradicionale është në vargje. zhanret kryesore: tragjedia dhe komedia. Por zhanri nuk është koncept i ngurtë. Në të mund të NODVL¿NRKHQ QMs QXPsU VKXPs LPDGK QsQGDUMHVK GKH VKXPs SMHVsPXQGWs SsUVKWDWHQ Qs GLVDkategori njëherësh. TRAGJEDIA MODERNE Dramaturgu i shquar amerikan, krijuesi i disa tragjedive moderne, Artur Mileri (Arthur Miller) thotë: “Unë besoj se njeriu i zakonshëm mund të jetë subjekt i përshtatshëm për tragjedinë në kuptimin e saj më të gjerë, jo më pak se perënditë dhe mbretërit. Ndjenja tragjike e njeriut bashkëkohor lind kur ai ndodhet përballë një SHUVRQD]KLTssVKWsJDWLWsÀLMRKHWQsVKNsPELPtë një gjëje të vetme: të ndjenjës së dinjitetit personal. Pra, tragjedia lind si pasojë e momentit kur njeriu detyrohet të vlerësojë me drejtësi veten e tij”. Dramaturgët modernë kanë arritur të rigjejnë dimensionet e tragjedisë klasike, duke bërë subjekt të veprave të tyre çështje të rëndësishme që kanë të bëjnë me misterin e qenies njerëzore: Pse vuan njeriu? Pse mbisundon në botën tonë dhuna dhe padrejtësia? Dhe mbi të gjitha, cili është kuptimi i jetës?Artur Miler, \