Page 79 - Demo

77TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIAMesjeta TEATRI GJATË MESJETËS5Skenë teatri në mesjetëTeatri gjatë mesjetës: Drama liturgjikeNdryshe nga teatri i lashtë grek e latin, gjatë kësaj periudhe, teatri pati një rënie të ndjeshme. Nuk pati më dramaturgë të mëdhenj. Pjesët lexoheshin, por nuk luheshin në skenë. Argëtuesit e botës NODVLNHYsUVKXDQQsSsU(YURSsQsJUXSHWsYRJODGKHWsPsGKD0HVW\\UHNLVKWHDNUREDWsYDOOWDUspantomimistë, zbutësh kafshësh me majmunë dhe arinj, beteja me gladiatorë, gara me kuaj etj. Stili mbizotërues i teatrit të kësaj periudhe ishte ai liturgjik. Liturgjitë janë shërbesat kryesore që kryhen në kishë, zakonisht në mëngjes ose paradreke. Ashtu si teatri antik grek, që lindi dhe u zhvillua me adhurimin e Dionisit, duke përfshirë histori perëndish dhe heronjsh, edhe drama liturgjike mesjetare u zhvillua nga liturgjia e krishterë, në mënyrë të veçantë nga ceremonitë e lindjes. Forma të tjera 0HIXWMHQQsWHDWsUWsJMXKsVTsÀLWHMQJDQMHUs]LWHWKMHVKWsGKHPH]KYHQGRVMHQHYHQGLWWsVKIDTMHYHjashtë kishës, u hap rruga për rritjen e teatrove kombëtare në vende të ndryshme.Por, për aq kohë sa latinishtja mbeti gjuha universale e krishterimit, për masën e gjerë analfabete, pjesët liturgjike mbetën mjetet kryesore të mësimit të fesë. Pas dramës gjysmëliturgjike nisën të jepen disa shfaqje të tjera që u quajtën “mirakle” (mrekullira), Ws FLODW NLVKLQ NDUDNWHU ODLN ³0LUDNOHW´ H WHMNDOXDQ NX¿ULQ IHWDU GKH X SsUTHQGUXDQ Qs SUREOHPHWshpirtërore të njeriut përtej Biblës. Një tjetër prirje e teatrit mesjetar ishin “misteret”, të cilat kishin karakter fetar, ku merrnin pjesë aktorët. Këto shfaqje karakterizoheshin nga një luks dhe pompozitet i madh. Në to ndërthureshin elementet dramatike me elemente komike, prandaj nuk kishte stil unik të lojës. Me rënien e Perandorisë Romake, pasoi një periudhë e njohur si “epoka e errët”.Elementet e teatrit mesjetarMe shtimin e numrit të aktorëve pjesëmarrës në një shfaqje, lindi nevoja e një skene më të madhe.Pjesa e jashtme e zonës së lojës së aktorëve mbeti e njëjta, pika qendrore ishte altari me kryqin,të cilët kishin në të djathtë parajsën e në të majtë ferrin3UHGLNXHVLWÀLVQLQQJDNDWHGUDHNLVKsVNë secilën prej anëve të pjesës qendrore ishin vendet që nevojiteshin për skenat e pjesës që luhej. Në hapësirën e ndërmjetme ndodhej plateja, e cila, duke qenë se mund të përfaqësonte çdo vend Kjo u shoqërua me trazira të mëdha politike dhe me struktura shoqërore jo të sigurta. Kisha ishte e vetmja “qeverisje” e qëndrueshme, prandaj ndikimi i saj erdhi duke u rritur. Në shekullin IV, kryepeshkopi i Romës e shpalli veten pasues të Shën Pjetrit dhe vendosi sundimin e tij, jo vetëm në çështjet fetare, por edhe në ato laike. Pikërisht në këtë periudhë, u zhvillua edhe teatri mesjetar.