Page 97 - Demo

95TEMATIKA 3HISTORIA E TEATRIT DHE SHOQËRIA1sIXQGLQHVKHNXOOLW;,;GKH¿OOLPLQHVKHNXOOLW;;UHDOL]PLNWKHKHWQsQMsQRUPsWsUsQGsVLVKPHteatrale. Reformatori i madh i dramës, Henrik Ibsen, krijoi kryeveprat e tij, Çehovi, së bashku me Stanislavskin, hodhën themelet e shkollës realiste të interpretimit, gjë që i hapi rrugën teatrit modern. Në këtë periudhë mori zhvillim edhe natyralizmi, si një formë e veçantë e realizmit.Henrik IbsenTEATRI REALIST 137HDWULUHDOLVWLIXQGLWWsVKHNXOOLW;,;GKHL¿OOLPLWWsVKHNXOOLW;;¿OORLVLHNVSHULPHQWSsUWDEsUsWHDWULQPsWsGRELVKsPpër shoqërinë, në një kohë kur mbisundonin pjesët melodramatike, operat komike dhe vodevili, të gjitha forma të lehta për të zbavitur spektatorin. Me zbulimet në fushën shkencore dhe psikologjike që ndryshuan këndvështrimin KHURLNGKHURPDQWLNWsERWsVGUDPD¿OORLWsSsUTHQGURKHMnë çështjet që shqetësonin njeriun e zakonshëm dhe mjediset e tij. Dramaturgu norvegjez Henrik Ibsen (1828-1906) u konsiderua si babai i dramës realiste moderne botërore. Ai e përsosi në maksimum formulën e së ashtuquajturës pjesë me strukturë të rregullt dramaturgjike. Personazhet e Ibsenit janë shumë të lidhura me mjedisin social, që luan rol në veprimet që ata kryejnë, si dhe në formimin e personalitetit të tyre. Në teknikën dramatike, Ibseni realizoi sidomos veçoritë e dramës debat. Kjo kërkonte HGKHQMsGLDORJGLQDPLNQMsNRQÀLNWWsPSUHKWsVKRTsURUdhe karakter të përcaktuar drejt dhe saktë, si nga ana psikologjike, ashtu dhe nga ana botëkuptimore. Disa nga pjesët e tij, si: “Shtyllat e shoqërisë” (1877), “Shtëpia e kukullës” (1879), “Hijet” (1881), “Armiku i Popullit” (1881) dhe “Rosa e egër” (1884), trajtojnë tema të mprehta sociale, si: problemin e martesës borgjeze, korrupsionin e shoqërisë, emancipimin e gruas etj. Dramat “Rosmersholm” (1886), “Gruaja e detit” (1888) dhe “Hedda Gabler” (1890), janë më psikologjike dhe merren me kompleksitetit e natyrës njerëzore. Në këto vepra shfaqen elementet mistike simboliste, të cilat zunë vendin kryesor QsSHULXGKsQHIXQGLWWsNULMLPWDULVsVs,EVHQLWPHGUDPDWffl ³1GsUWRQMsVL6ROQHVV´ flffi  ³(LRO¿Lvogël” (1894), “Jun Gabriel Borkman” (1896) dhe “Kur ne të vdekurit ngrihemi” (1900).