Page 137 - Demo

TEKSTET INFORMUESE-PARAQITËSE Përshkrim-renditje: të dhënat renditen ose përshkruhen duke u nisur nga e veçanta tek e përgjithshmja ose e anasjella.Karakteristikat gjuhësore e stilistike të teksteve informuese-paraqitëse Gjuha e teksteve informuese-paraqitëse është pa ngjyrime emocionale dhe pa figura letrare.Këto tekste mund të jenë të pasura me fjalë teknike dhe terma.Foljet në tekstet informuese-paraqitëse janë përgjithësisht në kohën e tashme, sidomos kur paraqitet informacion për një dukuri që i përket së tashmes, ndërsa e kryera e thjeshtë përdoret kur jepet informacion për dukuri, objekte të së shkuarës. Zakonisht shmanget përdorimi i përemrave në vetën e parë njëjës ose shumës, për të shmangur gjykimet dhe qëndrimet subjektive ndaj informacionit që po paraqitet.Në disa prej llojeve të teksteve informuese-paraqitëse përdoren shprehje të ngulitura, si p.sh., te letrat zyrtare: I nderuar zoti/zonja…, me nderime të thella…, kemi kënaqësinë t’ju njoftojmë se…, unë, i nënshkruari…, në vijim të njoftimit për vend të lirë pune etj.Fjalitë nuk janë shumë të gjata, për të mos vështirësuar të kuptuarin e tekstit. Elemente të formës së teksteve informuese-paraqitëseTekstet informuese-paraqitëse, ashtu si tekstet e tjera organizohen me paragrafë, ku secili paragraf përqendrohet te një aspekt i dukurisë së paraqitur. Disa elemente të formës janë:fragmenti: pjesë e marrë veçmas ose e shkëputur nga një tekst burimor.tabela e përmbajtjes: pjesa që pasqyron strukturën e tekstit, kapitujt dhe nënkapitujt që përbëjnë tekstin.prologu: një pjesë hyrëse më vete, që i paraprin tekstit kryesor.epilogu: pjesa në fund të tekstit që shërben si koment ose si përfundim.kapitulli: secila nga pjesët kryesore të njëpasnjëshme, në të cilat ndahet lënda e një libri.evidenca: shënime ose të dhëna që mbahen në një fletë letre a në një regjistër dhe ilustrojnë informacionin. indeksi (i emrave, i termave): një listë alfabetike e emrave ose termave bashkë me numrin e faqeve ku trajtohen këta emra ose terma.STRATEGJIA E PËRFSHIRJES SOCIALE 2007-2013 7Tabela e përmbajTjes Kapitulli ILista e tabelave ............................................................................................................................................................................ 8Lista e shkurtesave ...................................................................................................................................................................... 8Hyrje .............................................................................................................................................................................................. 9Përmbledhje ekzekutive ....................................................................................................................................................... 11a. Qëllimi i raportit .............................................................................................................................................................12b. Rëndësia e raportit të progresit ......................................................................................................................................12c. Metodologjia...................................................................................................................................................................12d. Burimet e informacionit dhe periudha së cilës u referohen të dhënat ...........................................................................13e. Problemet/kufizimet e monitorimit ...............................................................................................................................13f. Përkufizimet e përjashtimit dhe përfshirjes sociale ......................................................................................................13Kapitulli 1 STATUSI AKTUAL I SYNIMEVE TË SHPALLURA NË SNPS1.1. Të dhëna demografike .....................................................................................................................................................................161.2. Përmirësimi i të ardhurave dhe reduktimi i varfërisë .................................................................................................... 171.2.1. Rritja e pjesëmarrjes së grave në tregun e punës ......................................................................................................................181.2.2. Formalizimi i tregut të punës ....................................................................................................................................................... 191.2.3. Kapërcimi i mospërparësive në arsim dhe formim profesional .............................................................................................. 221.2.4. Modernizimi i asistencës sociale.................................................................................................................................................... 261.3 Lehtësimi i qasjes ndaj shërbimeve bazë .............................................................................................................................. 271.3.1. Zhvillimi i shërbimeve të përkujdesjes ....................................................................................................................................... 271.3.2. Përmirësimi i qasjes së të varfërve dhe fëmijëve ndaj shërbimit shëndetësor ..................................................................... 281.3.3. Strehimi i të pastrehëve ................................................................................................................................................................. 301.3.4. Ndihma ligjore ............................................................................................................................................................................... 311.3.5./1.3.6/1.3.7 Përmirësimi i qasjes ndaj ujit të pijshëm, kanalizimeve, transportit dhe komunikacionit ............................ 321.4. Progresi drejt mbrojtjes dhe përfshirjes së grupeve të përjashtuara ....................................................................... 331.4.1. Fëmijët e rrezikuar ......................................................................................................................................................................... 331.4.2. Romët dhe ballkano-egjiptianët ................................................................................................................................................... 381.4.3. Personat me aftësi të kufizuara .................................................................................................................................................. 391.4.4. Mbështetja e të moshuarve me të ardhura të ulëta e në nevojë .............................................................................................. 411.4.5. Mbështetja për të rinjtë në nevojë .............................................................................................................................................. 431.4.6. Mbështetja për gratë në nevojë ................................................................................................................................................... 461.4.7. Dhuna në familje ........................................................................................................................................................................... 47 Kapitulli 2 KOMENTE/ÇËSHTJE KRITIKE TË PËRGJITHSHME, PËRFUNDIME DHE REKOMANDIME2.1. Vlerësim i përgjithshëm mbi realizimin e objektivave të skPs ................................................................... 512.2. Çështje kritike ............................................................................................................................................................. 562.3. Rekomandime .................................................................................................................................................................................... 572.3.1. Përmirësimi i të ardhurave dhe reduktimi i varfërisë ........................................................................................................... 572.3.1.1. Rritja e pjesëmarrjes së grave në tregun e punës ................................................................................................................... 572.3.1.2. Formalizimi i tregut të punës .................................................................................................................................................... 572.3.1.3. Kapërcimi i mospërparësive në arsim dhe formim profesional ........................................................................................... 582.3.1.4. Modernizimi i asistencës sociale .............................................................................................................................................. 582.3.2. Lehtësimi i qasjes ndaj shërbimeve bazë .................................................................................................................................. 582.3.2.1. Zhvillimi i shërbimeve të përkujdesit ....................................................................................................................................... 582.3.2.2. Përmirësimi i qasjes së të varfërve dhe fëmijëve ndaj shërbimit shëndetësor ................................................................... 592.3.2.3. Strehimi i të pastrehëve ............................................................................................................................................................. 592.3.2.4. Ndihma ligjore ........................................................................................................................................................... 592.3.3. Progresi drejt mbrojtjes dhe përfshirjes për grupet e përjashtuara ...................................................................................... 592.3.3.1. Fëmijët e rrezikuar: fëmijët e të rinjtë në konflikt me ligjin .................................................................................................. 592.3.3.2 / 2.3.3.3. Romët dhe ballkano-egjiptianët ............................................................................................................................... 602.3.3.4 Personat me aftësi të kufizuara ................................................................................................................................................ 602.3.3.5. Mbështetja e të moshuarve me të ardhura të ulëta e në nevojë ............................................................................................ 612.3.3.6. Mbështetja për të rinjtë në nevojë ............................................................................................................................................ 612.3.3.7 Mbështetja për gratë në nevojë ................................................................................................................................................ 612.3.3.8 Dhuna në familje ........................................................................................................................................................................ 62shtojcë me të dhëna statistikore ...................................................................................................................................................... 63Bibliografi .................................................................................................................................................................................................... 65 STRATEGJIA E PËRFSHIRJES SOCIALE 2007-2013 9 Shqipëria ka një ekonomi me të ardhura të mesme që po zhvillohet nëpërmjet një procesi tranzicionit nga një shtet i centralizuar dhe autoritar në drejtim të një sistemi demokratik me një ekonomi tregut. Gjithashtu, ajo është duke ndryshuar nga një shoqëri kryesisht rurale në një shoqëri urbane. Në këtë proces tranzicioni të tejzgjatur, vendi ynë është udhëhequr drejt një zhvillimi të kombinuar dhe një programi të qartë të integrimit në strukturat Euro-Atlantike. Kështu, Shqipëria u bë anëtare e NATO-s në prill të vitit 2009 dhe ka hyrë në procesin e integrimit në BE me anë të nënshkrimit të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit (MSA) në vitin 2006. Ajo aplikoi për statusin zyrtar si vend kandidat në prill te vitit 2009. Këto aspirata kanë dhënë një shtysë për reformat në vend dhe kanë rritur pritshmërinë e popullsisë për përparim dhe zhvillim të shpejtë. Në lidhje me këto reforma, Strategjia Kombëtare për Zhvillim dhe Integrim 2007-2013 (SKZHI) me fokus demokratizimin, sundimin e shtetit ligjor dhe zhvillimin ekonomik dhe social, përbën një bazë të konsiderueshme për zhvillimin e vendit në përputhje me standardet e kërkuara nga NATO-ja dhe integrimi në BE. Mbështetja e vazhdueshme ekonomike e agjencive ndërkombëtare dhe donatorëve në Shqipëri synon arritjen e objektivave të tranzicionit, ndërtimin e institucioneve dhe hartimin e politikave inkurajuese për rritjen ekonomike. Por një burim i jashtëm i rëndësishëm për zhvillim është fluksi i remitancave. Nga regjistrimi i popullsisë rezulton se nga 3,2 milionë shqiptarë në vend, një milion prej tyre janë jashtë vendit. Remitancat në vitin 2007 zinin 12,3% të PBB-së ose 951,7 milionë Euro1, duke shënuar këtë vit një rënie prej rreth 6,6 % në krahasim me një vit më parë2. Rënia e remitancave për shkak të krizës ekonomike botërore ka ndikim të madh për vendin, pasi, në saje të tyre, shumë familje të varfra kanë mundur të mbulojnë nevojat e tyre të përditshme, si dhe të sigurojnë strehim, edhe në ato zona ku ka mungesë të infrastrukturës dhe të shërbimeve bazë. Investimet publike arritën në 9,4% të PBB-së në vitin 2008 dhe ekonomia shqiptare regjistroi një rritje reale prej 7-8% e vlerësuar prej treguesit të Produktit të Brendshëm Bruto3. U inkurajua veprimtaria ekonomike, megjithëse u ngadalësua rritja e kredisë dhe në shkallë të vazhdueshme hyrja e remitancave. Vlerësohet se 6-mujori i parë i vitit 2009, sipas INSTAT-it, dëshmon për një rritje ekonomike prej 5,3%, dhe gjithashtu për të gjithë vitin mendohet një rritje ekonomike me mbi 3%, sipas vlerësimeve të institucioneve ndërkombëtare. Me një rritje ekonomike mesatare prej rreth 6% në vit, PBB-ja për frymë është më tepër se trefishuar gjatë kësaj periudhe4. 1 Banka e Shqipërisë, 20072 Gazeta Shqip, datë 9.12.2009 (autori: Gjergj Erebara)3 INSTAT, “Shqipëria në shifra - 2009”, f. 134 Relacioni i buxhetit 2009PrologIndeks135