Page 120 - Demo

1148.8PËRBËRJET ORGANIKE!Acidet karboksilikeGrupi i acideve karboksilikeEdhe acidet karboksilike mund të jenë përbërje të ngopura, të pangopura, vargore apo ciklike.Në tabelën e mëposhtme janë dhënë katër pjesëtarët e parë të serisë homologe të acideve karboksilike të ngopura.Emri i acidit acid metanoik acid etanoik acid propanoik acid butanoikFormula molekulare HCOOH CH3COOH C2H5COOH C3H7COOHFormula strukturoreH COOHHHHC COOHHH HH HC C COOHHH HHHH HC C C COOHH COOHHHHC COOHHH HH HC C COOHHH HHHH HC C C COOHH COOHHHHC COOHHH HH HC C COOHHH HHHH HC C C COOHH COOHHHHC COOHHH HH HC C COOHHH HHHH HC C C COOHNumri i atomeve karbon 1 2 3 4Pika e vlimit /°C 101 °C 118 °C 141 °C 164 °CPërmbledhje për acidet karboksilike të ngopura Formojnë seri homologe me formulë të përgjithshme CnH2nO2 dhe formulë molekulare CnH2n +1 COOH. Grupi funksionor 2 COOH quhet edhe grup karboksilik.  Të gjitha acidet e tjera karboksilike sillen në mënyrë të ngjashme me acidin etanoik, sepse përmbajnë grupin karboksil. Në përgjithësi, vetitë e tyre acide janë më të dobëta se vetitë e acideve inorganike. Në molekulën e një acidi mund të ndodhen një ose disa grupe karboksilike. Përftimi i acidit etanoikAcidi etanoik përftohet në dy mënyra:1. Me anë të fermentimit – mënyra biologjikeKur një shishe me verë lihet e hapur në ajër, bakteret që futen në të shkaktojnë oksidimin e alkoolit të verës, duke e kthyer atë në acid etanoik. Ky proces quhet fermentim acetik. HHHC COO HHH HH HC C OH[O]Fermentimi acetik përdoret për të prodhuar uthull (tretësirë e holluar acidi etanoik). Uthulla prodhohet nga ushqime, si: molla, orizi, mjalti etj., të cilat fillimisht fermentohen për të përftuar etanolin, i cili më pas kthehet në acid etanoik.2. Me anë të oksidimit të etanolit – mënyra kimikeEtanoli oksidohet shumë më shpejt kur nxehet në prani të një agjenti të fuqishëm oksidues si përzierja KMnO4 1 H2SO4. Reduktimi i Mn17 në jone Mn12 bën që tretësira të çngjyroset. Në tretësirë, acidi sulfurik lëshon jonet H1 që duhen për reaksionin:Emërtimi sistematik (sipas IUPAC-ut) Emri sistematik i acidit të ngopur formohet prej alkanit përkatës, duke shtuar fjalën “acid” para emrit të alkanit dhe mbaresën “-oik” pas emrit të tij. Numërimi i atomeve të karbonit fillon nga grupi karboksilik, pavarësisht se mund të kemi edhe degëzime. Në rast se në molekulën e një acidi karboksilik ndodhen dy ose më shumë grupe karboksilike para “oik” vendoset di, tri etj. p.sh., “dioik”, “trioik” etj. 5CH3CH2OH 1 4KMnO4 1 6H2SO4 5CH3COOH 1 4MnSO4 1 2K2SO4 1 11H2OFormula racionale ose gjysmëstrukturoretë disa acideveEmërtimisistematikHCOOHCH3COOHC2H5COOHC3H7COOHC4H9COOHC15H31COOHacidi metanoikacidi etanoikacidi propanoikacidi butanoikacidi pentanoikacidi hekzadekanoiketanol acid etanoik