Page 137 - Demo

131Tretja e polimereve (që vijnë nga ushqimet) në organizmin tonëMësuam që, nëse monomeret lidhen për të formuar polimere si amidoni, celuloza apo proteinat, eliminohen molekula uji.Kur tretim ushqimin, ndodh e kundërta. Këto polimere shpërbëhen përsëri në monomere duke vepruar me molekulat e ujit. Reaksionet, gjatë të cilave molekulat polimere veprojnë me molekulat e ujit, quhen reaksione hidrolize. Gjatë hidrolizës në trupin tonë: amidoni shpërbëhet në glukozë me anë të amilazës; proteinat shpërbëhen në aminoacide me anë të proteazës. Amilaza dhe proteaza quhen katalizatorë biologjikë.Hidroliza në laboratorHidroliza e polimereve natyrore (amidon, celulozë dhe proteina) mund të realizohet në laborator. Kjo bëhet e mundur në dy mënyra: a) në prani të enzimave; b) në prani të një acidi.Hidroliza e polimereve natyrore në prani të enzimaveMund t’i blini në farmaci enzimat amilazë, proteazë dhe celulazë (të cilat janë katalizatorë për hidrolizën e amidonit, proteinës dhe celulozës). Ato do t’i shpërbëjnë polimeret në laborator njësoj si në sistemin tretës të njerëzve dhe tëkafshëve. Procesi i hidrolizës duhet të kryhet në temperaturë 32°C – 40°C dhe pH 6,5 – 7,5, njësoj me kushtet në të cilat enzimat veprojnë në sistemin tretës të kafshëve dhe të njeriut. Temperatura shumë e lartë, ose pH shumë i lartë apo i ulët, i shkatërrojnë enzimat.Hidroliza e polimereve natyrore në prani të një acidiPa enzimat, kushtet duhet të jenë më të vështira. Shihni tabelën:p Hidroliza e amidonit fillon në gojë, sepse pështyma përmban amilazë. Polimeri Kushtet për hidrolizën Hidroliza e plotë jep …karbohidrate (celulozë dhe amidon)Përzierja amidon me acid klorhidrik të holluar nxehet për disa minuta. Njësoj veprohet edhe për celulozën.sheqerna të thjeshta (glukozë)proteina Vlohet me tretësirë 6M të acidit klorhidrik për 24 orë.aminoacideIdentifikimi i produktit me anë të kromatografisëKemi mësuar se, për të identifikuar aminoacidet (produkte të hidrolizës) mund të përdorim kromatografinë në letër. Për shembull, mund të gjejmë cilat aminoacide ndodheshin në proteinën fillestare. Aminoacidet dhe sheqernat nuk formojnë rrathë me ngjyrë në letrën kromatografike, prandaj, për t’i identifikuar ato duhet të përdorim agjentë lokalizues.p Në industri, proteinat bimore hidrolizohen duke i vluar me acid klorhidrik. Pastaj u shtohet hidroksidi i natriumit për të asnjanësuar tretësirën. Produktet e përftuara u shtohen salcave dhe ushqimeve të tjera të përpunuara, për të përmirësuar shijen.P1. Çfarë kuptoni me termat: a) aminoacid; b) proteina?2. a) Vizatoni strukturën e pjesshme të një vargu proteinik, duke futur në kuadrat lidhjet peptidike.b) Nëse bashkohen pesë aminoacide, sa molekula uji do të eliminohen?3. Krahasoni reaksionet, nga të cilat përftohen karbohidrate dhe proteina. Çfarë kanë të përbashkët?4. Çfarë kuptoni me termin hidrolizë?5. Hidroliza e një proteine apo e një karbohidrati në laborator mund të realizohet në dy mënyra. Cilat janë ato?6. a) Vizatoni një diagram për të treguar hidrolizën e plotë të amidonit.b) Përpiquni të shpjegoni përse kushtet janë më të vështira kur për hidrolizën përdoret acid në vend të amilazës.7. Hidroliza e një proteine në laborator jep një përzierje produktesh.a) Përse? b) Si do t’i identifikoni ato?PËRBËRJET MAKROMOLEKULARE (POLIMERET)