Page 61 - Demo

TË TRENa priti keq zotni plak, ndaj festën ne e kemi hak. MEFISTOFELI spektatorëve11285 Dy pleqt’ i pret i njëjti fat, që dhe Naboti dikur pat5. (Mbretërit, I, 21)NATË E THELLËROJA I KULLËS LINKE6 (këndon në kullën e vrojtimit)I lindur, i prerëtë shoh, të vrojtojnë kullë përherë11290 krejt botën shijoj. [...]11295 Dalloj të pavdirënjë hir në çdo gjë, çdo gjë ngjan e mirëdhe unë me të. [...]PauzëPor këtu, ku rri e ruaj,thjesht gëzime nuk vërej.11305 Një llahtar tani po shquajnëpër natë atje tej. Xixa shoh duke shpërthyer,QDWDEOLUHVKQ[LQG\\ÀVKGKHQJDÁODGLLXVKT\\HU11310 zjarri ndizet rish e rish7. Digjet, ah, kasoll’ e ngratë [...]shembet poshtë me rrëmbim.Ja se ç’tmerr, o sy, ju patë!Të shoh larg qe fati im! Kisha degët s’mund t’i mbajë11330 dhe gremiset kulm themel, ndërsa lart deri në majëÁDNDEOLUsYHXGHOGjer në rrënj’ duke u zhdukurdigjen drurët një pas një. Pauzë e gjatë. Këngë.11335 Ç’ish e hijshme, ç’ish e bukurikën, tretet përgjithnjë!8FAUSTInë ballkon, i kthyer me fytyrë nga dunatÇ’ësht’ ky vajtim9 që po dëgjohettani që zë e fjalë s’vlen?10Ësht’ roja im, që pikëllohet, 11340 dhe mua brenda diç më bren.Por edhe në u dogj korija, dhe në u kthye shkrumb e hi,atje verandë do të ngrija,Shokët Trimoshë dhe citon kapitullin 21 të librit I të Mbretërve (Regum, I, 21). Ahabi, mbreti i Samarisë, dëshironte të merrte vreshtin e Nabotit që ndodhej pranë pallatit të tij. Ky nuk deshi as t’ia shiste, as ta shkëmbente me pronë tjetër, sepse ia kishin lënë trashëgim të parët. E shoqja e Ahabit, Gezabele, ngriti dëshmi të rreme kundër Nabotit, ndaj ai u dënua të vdesë me goditje me gurë dhe vreshta u bë pronë e mbretit. Me ndihmën e Elias, Ahabi u pendua dhe e shleu krimin. Ky aluzion i Mefistofelit e pasuron episodin e Faustit. Mefistofeli i drejtohet spektatorit. Herë pas here, Gëte vepron kështu kur do të veçohet nga lënda e tij, për të bërë një koment (si në këtë rast) ose për arsye të përgjithshme të ndërtimit të veprës. Filemoni dhe Baukida janë dy personazhe të mitologjisë greke, të rimarra nga “Metamorfozat” e Ovidit. Emri i tyre lidhet me mikpritjen, duke qenë se, sipas mitit, ata mirëpritën Zeusin dhe Hermesin, në udhëtimin e tyre mes njerëzve, të veshur si njerëz. Ata marrin nga Zoti dhuratën që të vdesin bashkë, të transformuar përkatësisht në lis dhe bli. Sigurisht që Gëte, duke rimarrë këtë mit, ripropozon temën e mikpritjes (te \Shtegtarin), dhe dashurinë bashkëshortore.6 Linke, roja me emër mitik, ruan pronat e Faustit mbi një kullë. Edhe në këtë rast, Gëte preferon t’i tregojë ngjarjet sipas një modeli tipik të tragjedisë klasike, nëpërmjet rojës, personazh i jashtëm i veprimit (të shihet p.sh., fillimi i Agamemnonit të Eskilit). Linke shfaqet në fillim të skenës së mëparshme. Pjesa e parë elegjiake, sepse për Linken bota është gjithmonë një spektakël i bukur dhe i denjë për t’u parë, pasohet nga një pjesë dramatike dhe e ngazëllyer, kur ai duhet të vëzhgojë shkatërrimin e kasolles dhe vrasjen e tri personazheve (Filemonit, Baukidës dhe Udhëtarit) që ndodhen brenda. Për Linken, gjithësia është kozmos, një stoli e bukur. Në fjalët e Linkes lexohet “portreti i fundit (prill 1831) i Gëtes”. Një autoportret shpirtëror i përqendruar i gjithi në optimizmin e lindur për të parë ...një hir në çdo gjë. 7 Nga hijet e blirëve, ku mbrëmja duket dyfish më e zezë, shkëndija, prushi shpërthen gjithmonë e më fort, i nxitur nga vrulli i erës. 8 11335-1136 Mbyllja e Linkes përmbledh dhe bën të qartë kuptimin alegorik të episodit: bota e vjetër e vlerave që ka shënuar shekujt e kaluar, digjet në altarin e një progresi mbase të tmerrshëm, por të pashmangshëm (Kisha degët s’mund t’i mbajë). Sipas L. Goldmanit, këtu ndihet jehona e pozicionit të Gëtes përballë revolucionit francez: tmerr për dhunën që shkatërron të shkuarën, admirim për energjinë jetësore që rindërton të renë mbi shkatërrimin. 9 Ai i Linkes: në gjermanisht vargjet janë të shkurtra, të përshtatura për ecurinë elegjiake të episodit dhe të ndryshme nga vargjet më të gjata të përdorura për monologët dhe dialogët e Faustit dhe të Mefistofelit. 10 Asnjë fjalë dhe asnjë vajtim nuk bëjnë më dobi. 11 11345-11358 Fausti kërkon ta shohë banesën ku do të strehohet çifti plak; ata do ta harrojnë padrejtësinë e bërë dhe do të jetojnë të lumtur në banesën e dhënë pa dëshirën e tyre. Fausti shpreson se flaka e kasolles i ka kursyer pleqtë dhe e paraqet veten si njeri bujar. 12 Personazhet i japin Faustit llogari me një gjuhë që zbulon të vërtetën dhe që e zhgënjen protagonistin. 13 Fjalët e Faustit zbulojnë që kolonizimi evropian është justifikuar në shekuj me ideologjinë e shkëmbimit, por në realitet ka qenë një grabitje. Kjo vlen si për raportet sociale, ashtu edhe për raportet mes vendeve kolonizuese dhe të kolonizuara. 59