Page 90 - Demo

SINTAKSËNë fjalitë e përbëra me nënrenditje rrethanore, pjesa e varur përgjithësisht shpreh një rrethanë të kryerjes së veprimit në pjesën kryesore. Pra, në pjesën kryesore shprehet një fakt, të cilit, në pjesën e varur i shtohen rrethana të ndryshme që mund të shprehin:shkak: Nuk dola, sepse binte shi.kohë: Nuk dal kur bie shi.vend: Ku bie shi, gjithçka përtërihet.qëllim: A mund t’i modifikojë njeriu kushtet, që të bjerë shi?mënyrë: E mbante çadrën hapur, si të ishte duke rënë shi.lejim: Nuk e hapte çadrën, ndonëse binte shi.kusht: Po të jetë duke rënë shi, mos dil!krahasim: Më shumë gjëmonte sesa binte shi.rrjedhojë: Vinte nga shkretëtira, ndaj ishte si shi me baltë.Nga lloji i rrethanës që shprehin, pjesët e varura marrin edhe emërtimet përkatëse, si pjesë e varur: shkakore, kohore, vendore, qëllimore, mënyrore, lejore, kushtore, krahasore dhe rrjedhimore. Për tiparet e përgjithshme dhe mjetet lidhëse, po risjellim një tabelë përmbledhëse, si më poshtë:FJALIA E PËRBËRË ME PJESË TË NËNRENDITUR RRETHANOREFjali me pjesë të varur rrethanorePërshkrimi dhe tiparet dalluese Mjete lidhëse Shembull fjaliekohore Tregon kohën kur ndodh veprimi, ngjarja e shprehur nga kallëzuesi në pjesën kryesore.kur, ndërsa, gjersa, pasi, para, para se, ndërkohë që etj.Ra heshtja, kur filloi të fliste ai.vendore Tregon vendin ku ndodh veprimi, ngjarja e shprehur nga kallëzuesi në pjesën kryesore.ku, kudo që, ngado që, te/tek, nga etj.Ku hyn dielli, nuk hyn mjeku.shkakore Tregon arsyen, shkakun pse ndodh veprimi, ngjarja e shprehur nga kallëzuesi në pjesën kryesore.se, sepse, ngaqë, duke qenë se, për shkak se, për arsye se etj.Nuk e pranuan, sepse ishte i vogël.qëllimore Tregon qëllimin përse ndodh veprimi, ngjarja e shprehur nga kallëzuesi në pjesën kryesore.që, me qëllim që, në mënyrë që.Duhet të punosh fort që të kesh rezultate të mira.88