Page 230 - Demo

222Ekuilibri kimikSituata e të nxënit:• përcaktimi i reaksioneve acidbazë sipas konkurrencës për protone;• shembuj të disa reaksioneve acid-bazë.Reaksionet acid-bazë: konkurrenca për protoneKONCEPTE KYÇENë reaksionet acid-bazë ka “konkurrencë” midis bazave për protone (H+).1. a) Cili është acidi i konjuguar i:i. CH3COO–ii. NH3iii. HCO3–?b) Cila është baza e konjuguar e:i H3O+ ii HSO4– iii NH3?2. Kur tretësira e treguesit universal shtohet në provëza të veçanta me: i. tretësirë klorur amoni, ii. tretësirë ujore e holluar e fenolit (C6H5OH) dhe iii. ujë, tretësirat i dhe ii marrin një ngjyrë portokalli, kurse tretësira iii bëhet e verdhë në të gjelbër.a) Në ç’përfundim arritët në lidhje me aciditetin relativ të tretësirave i, ii dhe iii?b) Kur në secilën prej tretësirave të mësipërme hidhet një copë shirit magnezi, tretësira çliron shumë vrullshëm hidrogjen, ndërsa ajo iii, jo dhe aq vrullshëm. Në ç’përfundim arritët në lidhje me aciditetin relativ të tretësirave i, ii dhe iii?c) Në ç’pjesë të tabelës 1 do ta vendosnit fenolin?PYETJE DHE DETYRA11.13Ky reaksion tregon se acidi klorhidrik është një acid më i fortë se sulfuri i hidrogjenit. Ai u jep protone (jone H+) joneve sulfur, duke formuar H2S. Si rrjedhojë mund të themi se sulfuri është një bazë më e fortë se kloruri. Në konkurrencën për të pranuar protonin, sulfuri fiton bindshëm.Një reaksion i ngjashëm ndodh kur acidi klorhidrik i holluar shtohet në karbonate. Në këtë rast, HCl (uj) u jep H+ joneve karbonat, duke formuar kështu acid karbonik (H2CO3), sepse acidi klorhidrik është një acid më i fortë se acidi karbonik. Acidi karbonik është i paqëndrueshëm dhe shpërbëhet duke formuar dioksid karboni dhe ujë:2H+(uj) + 2Cl−(uj) + CO32−(ng) → 2Cl−(uj) + H2CO3(uj)H2CO3(uj) → H2O(l) + CO2(g)Kështu, reaksionet acid-bazë përfshijnë konkurrencën midis bazave për protonet. Në këtë aspekt, ato mund të krahasohen me reaksionet redoks, të cilat përfshijnë konkurrencën ndërmjet agjentëve oksidues për elektronet.Kur acidi klorhidrik i holluar ose acidi sulfuror shtohen në një tretësirë të benzoatit të natriumit, shfaqet një precipitat i bardhë i acidit benzoik:C6H5COO–(uj) + H+(uj) + Cl–(uj) → C6H5COOH(ng) + Cl–(uj) jon benzoat acid klorhidrik acid benzoikC6H5COO–(uj) + H2SO3(uj) → C6H5COOH(ng) + HSO3–(uj) jon benzoat acid sulfuror acid benzoikPra, si acidi klorhidrik, ashtu edhe acidi sulfuror, janë më të fortë se acidi benzoik. Megjithatë, kur acidi etanoik shtohet në një tretësirë të benzoatit të natriumit, nuk ndodh asnjë reaksion. Acidi etanoik nuk protonon (nuk jep protone) jonet benzoate, sepse ky acid është më i dobët sesa acidi benzoik. Kështu, acidin benzoik mund ta vendosim midis acidit etanoik dhe acidit sulfuror në tabelën 1 (mesimi 11.12), e cila tregon fortësinë relative të acideve.