Page 243 - Demo

235Situata e të nxënit: • shpjegimi pse konstantja e shpërbashkimit (Kc) për një tretësirë në ekuilibër njihet si Ka;• shpjegimi pse duke përdorur Ka, ndryshimi i përqendrimit nuk ndikon në masën e aciditetit; • krahasimi i vlerave të Katë disa acideve.Konstantja e shpërbashkimit 12.7 të acideve dhe bazaveShembulli 1Të gjendet përqendrimi molar i joneve në tretësirën 0,1 M të BaCl2.Zgjidhje Kloruri i bariumit është kripë e tretshme dhe shpërbashkohet plotësisht sipas barazimit:BaCl2 k Ba2+ + 2Cl –CBa2+ = CM ∙ n = 0,1 ∙ 1 = 0,1 M; CCl– = 0,1 ∙ 2 = 0,2 M.b) Acidet dhe bazat e dobëta në tretësira ujore janë pjesërisht të jonizuara ( < 1). Për ato thuhet se janë elektrolite të dobëta. Përqendrimi i joneve në tretësirën e një elektroliti të dobët njehsohet me formulën: Cj = CM ∙ α ∙ n.(ku α është grada e shpërbashkimit)Shembulli 2Grada e shpërbashkimit të acidit etanoik, CH3COOH në tretësirën 1 M për temperaturën 18oC është 0,004. Të njehsohet përqendrimi i joneve H+ dhe CH3COO– në këtë tretësirë.Zgjidhje Acidi etanoik shpërbashkohet sipas barazimit:CH3COOH H+ + CH3COO–,përqendrimi i joneve H+ është i barabartë me përqendrimin e joneve CH3COO– dhe me përqendrimin e acidit të shpërbashkuar.Zbatojmë formulën: Cj = CM ∙ ∙ n, dhe duke bërë zëvendësimet gjejmë:[H+] = [CH3COO–] = 1 · 0,004 · 1 = 0,004 M.Me hollimin e tretësirave, grada e shpërbashkimit rritet. Edhe rritja e temperaturës e rrit gradën e shpërbashkimit elektrolitik. Pra, grada e shpërbashkimit varet nga natyra e elektrolitit, nga përqendrimi i tretësirës dhe nga temperatura.Shpesh pH i një tretësire përdoret për të përcaktuar fortësinë e një acidi ose një baze të dhënë. Megjithatë, përdorimi i pH është shumë i kufizuar, sepse vlera e tij ndryshon në varësi të përqendrimit të acidit ose bazës. Kjo bëri që kimistët të hulumtonin për një metodë më të saktë për përcaktimin e fortësisë së acideve dhe të bazave. Për këtë arsye, ata studiuan shpërbashkimin e këtyre substancave në tretësira ujore.Kur një acid i dobët HA tretet në ujë:HA(uj) H+(uj) + A−(uj)Kështu, Kc = [H+(uj)][A−(uj)][HA(uj)]Në ndarjen e acideve, Kc zëvendësohet zakonisht me simbolin Ka, e cila njihet si konstantja e shpërbashkimit të acidit. Duke eliminuar simbolet (uj) të gjendjeve fizike, ekuacioni i mësipërm thjeshtohet si më poshtë:Ka = [H+][A−][HA]Meqenëse konstantet e shpërbashkimit janë efektivisht konstante të ekuilibrit, ato nuk ndikohen nga ndryshimi i përqendrimit. Për rrjedhojë, vlera numerike e Ka siguron një përcaktim më të saktë të fortësisë së një acidi dhe shkallën e shpërbashkimit së tij, sesa pH.Sa më i fortë të jetë acidi, aq më e madhe është shkalla e shpërbashkimit, aq më të mëdha janë [H+] dhe [A−] dhe rrjedhimisht, aq më e madhe do të jetë Ka. Në tabelën 1 janë dhënë vlerat e Ka së disa acideve. Vërejmë se këto vlera janë matur të gjitha në temperaturën 25°C. Kjo tregon se ndryshimet e temperaturës (ashtu si në konstanten e ekuilibrit) ndikojnë në vlerat e konstantes së shpërbashkimit të acideve.